ގާނޫނީ ރަދީފު
"އާންމު ތަންތަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެ ތަނެއްގައި މީހުން ހިނގާބިނގާވާ ނުވަތަ އެއްވެސް ހުރަހެއްނެތި އެ ތަނަކަށް މީހުން އައިސްގޮސްވާ ތަންތަނާއި، އާންމުން މަޑުކޮށްލައިގެން ނުވަތަ އެހެންވެސް ބޭނުންތަކުގައި އެއްވެއުޅެވޭގޮތަށް ހުންނަ ތަންތަނާއި، އެފަދަ ގޮތަކަށް ބޭނުންކުރެވޭ އުޅަނދުފަހަރު ފަދަ ތަކެއްޗަށާއި މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ އާންމު ތަންތަނަށެވެ.
"ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އާލާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދުންފަތުގެ ބާވަތަކުން ބޭރުވާ ދުމާއި، އާތްވާއި އެހެން ބާވަތެއްކަމަށް ވިޔަސް ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާ މީހާގެ ހަށިގަނޑަށް އެ އެއްޗެއްގެ ޒަރީއާއިން އެތެރެކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އެންމެހައި ތަކެއްޗަށެވެ.
"ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދުންފަތުގެ ބާވަތެއް، އެއިން ބާވަތަކުން އުފެދޭ ދުން ނުވަތަ އާވި އަނގައިން ނުވަތަ ނޭފަތުން އެތެރެއަށް ދެމުން ނުވަތަ އެއިން ތަނަކުން ބޭރުކުރުން ނުވަތަ ދުންފަތުގެ ބާވަތެއް އަނގަޔަށްލުން ނުވަތަ އަނގައިން ހެފުން ނުވަތަ ކެއުން ނުވަތަ ބުއިން ނުވަތަ ދުންފަތުގެ ބާވަތަކުން ވަސްދެމުން ނުވަތަ މި ނޫން ވެސް ގޮތަކަށް ހަށިގަނޑުގެ ތަނެއްގައި ތަތްކޮށްގެން ނުވަތަ ޖައްސައިގެން ނުވަތަ އުނގުޅައިގެން ވިޔަސް ހަށިގަނޑަށް ވާސިލުކުރުމަށެވެ.
"ދުންފަތުގެ ބާވަތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދުންފަތާއި ދުންފަތުގެ ތަނޑިއާއި، ނިކޮޓިންއާއި، ދުންފަތާއި ދުންފަތުގެ ތަނޑިއާއި ނިކޮޓިން ހިމަނައިގެން ތައްޔާރުކޮށްފައި ހުންނަ ތަކެއްޗަށެވެ. އަދި އެއިން އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ތެރެއިން ބާވަތެއް އެއްވެސް މިންވަރަކަށް ހިމެނ،ޭ ހަފައިގެން ނުވަތަ ބޮއިގެން ނުވަތަ ވަސްދަމައިގެން ނުވަތަ ަށިގަނޑުގެ ތަނެއްގައި ތަތްކޮށްގެން ނުވަތަ ޖައްސައިގެން ނުވަތަ އުނގުޅައިގެން ވިޔަސް އޭގެ މާއްދާއެއް ނުވަތަ މާއްދާތަކެއް ހަށިގަނޑަށް ވާސިލުވާގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗަކީ ދުންފަތުގެ ބާވަތެކެވެ. މިފަދައިން ބަޔާންކޮށްފައި އޮތް ނަމަވެސް، ދުންފަތުން ދުރުހެލިވުމަށް "ސެޒޭށަން" ފަރުވާގެ ތެރެއިން ދެވޭ އަދި ކަމާބެހޭ ފަންނީ އިދާރާތަކުން ކަނޑައަޅައި ހުއްދަކޮށްފައިވާ ނިކޮޓިން ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީ ނުވަތަ ފަރުވާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ މިފަދަ އެހެން ބާވަތްތައް މި ގާނޫނުގެ ބޭނުމަށް ޓަކައި ދުންފަތުގެ ބާވަތްތައް ކަމަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
"ކާރިސާ" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މުޖުތަމައެއްގެ ނުވަތަ ޖަމާއަތެއްގެ އަމިއްލަ ވަސީލތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ތަހައްމަލް ނުކުރެވޭ ގޮތަށް، އެ ބައެއްގެ އިންސާނ ކެރިކުޅަދާނަކަމަށާއި، މާއްދ ވަސީލތްތަކަށާއި، އިގްތިސާދީ ވަސީލތްތަކަށާއި، ތިމާވެށްޓަށް ގެއްލުންވ،ެ އާންމު ދިރިއުޅުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ފަދަ ބޮޑެތި ހާދިސާތަކަށެވެ.
"ތަންފީޒީ އިދާރާ" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މޯލްޑިވްސް ނޭށަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ ކޯސްޓްގާޑާއި، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތާއި، މޯލްޑިވްސް އިމިގްރޭށަނާއި، މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްއަށެވެ.
"ރަށަކާ ގުޅިފައިނުވާ ފަޅު" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީން، އެކުއަކަލްޗަރގެ ބޭނުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ ރަށަކާ ގުޅިފައިނުވާ ފަޅުގެ ސަރަހައްދަށެވެ.
"ފަޅުރަށް" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީން، އެކުއަކަލްޗަރގެ ބޭނުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ ފަޅުރަށާއި އެ ރަށުގެ ހޭޅިފަށުން ފެށިގެން ވަށައިގެންވާ ފަޅުގެ 500 (ފަސް ސަތޭކަ) މީޓަރުގެ ސަރަހައްދަށް ނުވަތަ ރަށުގެ ފަޅުގެ ސަރަހައްދުގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅޭ ސަރަހައްދަށެވެ.
"ސަރަހައްދު" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީން، އެކުއަކަލްޗަރގެ ބޭނުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ ފަޅުރަށްރަށާއި، ރަށަކާ ގުޅިފައިނުވާ ފަޅުތަކާއި އެނޫންވެސް ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުތަކަށެވެ.
"ސަބްސްޓޭންށަލް ހިއްސާދާރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ؛
- ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ލިބިދީފައި އޮތް، އެއް ހިއްސާއަށް ވުރެ ގިނަ ހިއްސާ މިލްކުގައި އޮތް ފަރާތެއް ކަމުގައި ވެފައި، އެ ގޮތުން މިލްކުގައި ހުރި ހިއްސާއަކީ، ކުންފުނީގެ ޖުމުލަ ހިއްސާގެ %5 (ފަހެއް) އިންސައްތައަށް ވުރެ ބޮޑު ހިއްސާއެއް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް؛ ނުވަތަ
- ކުންފުނީގެ ށެއަރ ކެޕިޓަލް، 2 (ދޭއް) ނުވަތަ އެޔަށްވުރެ ގިނަ ގިންތިއަށް ބެހިފައިވާ ހާލަތުގައި -
- އެއިން ގިންތިއެއްގައި ހިމެނޭ، ހިއްސާގެ ތެރެއިން ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ލިބިދީފައި އޮތް 1 (އެކެއް) ހިއްސާއަށް ވުރެ ގިނަ ހިއްސާ މިލްކުގައި އޮތް ފަރާތަކަށް؛ އަދި
- އެ ފަރާތުގެ މިލްކުގައި އޮތް ހިއްސާއަކީ، ކުންފުނީގެ ޖުމުލަ ހިއްސާގެ %5 (ފަހެއް އިންސައްތަ) އަށް ވުރެ ބޮޑު ހިއްސާއެއް، އެއިން ގިންތިއެއްގައި ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް.
"ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކާއެކު ކޮށްފައިވާ މުއާމަލާތުތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ފާސްކޮށްފައިވާ އެކައުންޓިންގ ސްޓޭންޑަޑްސްގައި އެޔަށް ކަނޑައަޅައިފައި އޮތް މާނައިގައެވެ.
(ޖ) "ގުޅުންހުރި ފަރާތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ފާސްކޮށްފައިވާ އެކައުންޓިންގ ސްޓޭންޑަޑްސްގައި އެޔަށް ކަނޑައަޅައިފައި އޮތް މާނައިގައެވެ.
"ޕްރައިވެޓް ސެކިއުރިޓީޒް ސެގްމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕްރައިވެޓް ޕްލޭސްމަންޓް އުސޫލުން ސެކިއުރިޓީޒް ދޫކުރުމާއި ލިސްޓުކުރުމަށް ކެޕިޓަލް މާކެޓް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅައިފައިވާ އޮނިގަނޑަށް ނުވަތަ ވަސީލަތަށެވެ.
"ޕްރޮސްޕެކްޓަސް މުއްދަތު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕްރޮސްޕެކްޓަސް ތާރީހުން ފެށިގެން، އޮފަރ ބަންދުކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައި އޮތް ތާރީހާ ދެމެދު ހިނގާ މުއްދަތަށެވެ.
"ޕްރޮސްޕެކްޓަސް ތާރީހު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުންފުނިން ޕްރޮސްޕެކްޓަސް ށާއިއުކޮށްފައި އޮތް ތާރީހަށެވެ.
"އާންމު ތަންތަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެ ތަނެއްގައި މީހުން ހިނގާބިނގާވާ ނުވަތަ އެއްވެސް ހުރަހެއްނެތި އެ ތަނަކަށް މީހުން އައިސްގޮސްވާ ތަންތަނާއި، އާންމުން މަޑުކޮށްލައިގެން ނުވަތަ އެހެންވެސް ބޭނުންތަކުގައި އެއްވެއުޅެވޭގޮތަށް ހުންނަ ތަންތަނާއި، އެފަދަ ގޮތަކަށް ބޭނުންކުރެވޭ އުޅަނދުފަހަރު ފަދަ ތަކެއްޗަށާއި މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުގައި ކަނޑައަޅާ އާންމު ތަންތަނަށެވެ.
"ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އާލާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދުންފަތުގެ ބާވަތަކުން ބޭރުވާ ދުމާއި، އާތްވާއި އެހެން ބާވަތެއްކަމަށް ވިޔަސް ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާ މީހާގެ ހަށިގަނޑަށް އެ އެއްޗެއްގެ ޒަރީއާއިން އެތެރެކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އެންމެހައި ތަކެއްޗަށެވެ.
"ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދުންފަތުގެ ބާވަތެއް، އެއިން ބާވަތަކުން އުފެދޭ ދުން ނުވަތަ އާވި އަނގައިން ނުވަތަ ނޭފަތުން އެތެރެއަށް ދެމުން ނުވަތަ އެއިން ތަނަކުން ބޭރުކުރުން ނުވަތަ ދުންފަތުގެ ބާވަތެއް އަނގަޔަށްލުން ނުވަތަ އަނގައިން ހެފުން ނުވަތަ ކެއުން ނުވަތަ ބުއިން ނުވަތަ ދުންފަތުގެ ބާވަތަކުން ވަސްދެމުން ނުވަތަ މި ނޫން ވެސް ގޮތަކަށް ހަށިގަނޑުގެ ތަނެއްގައި ތަތްކޮށްގެން ނުވަތަ ޖައްސައިގެން ނުވަތަ އުނގުޅައިގެން ވިޔަސް ހަށިގަނޑަށް ވާސިލުކުރުމަށެވެ.
"ދުންފަތުގެ ބާވަތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދުންފަތާއި ދުންފަތުގެ ތަނޑިއާއި، ނިކޮޓިންއާއި، ދުންފަތާއި ދުންފަތުގެ ތަނޑިއާއި ނިކޮޓިން ހިމަނައިގެން ތައްޔާރުކޮށްފައި ހުންނަ ތަކެއްޗަށެވެ. އަދި އެއިން އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ތެރެއިން ބާވަތެއް އެއްވެސް މިންވަރަކަށް ހިމެނ،ޭ ހަފައިގެން ނުވަތަ ބޮއިގެން ނުވަތަ ވަސްދަމައިގެން ނުވަތަ ަށިގަނޑުގެ ތަނެއްގައި ތަތްކޮށްގެން ނުވަތަ ޖައްސައިގެން ނުވަތަ އުނގުޅައިގެން ވިޔަސް އޭގެ މާއްދާއެއް ނުވަތަ މާއްދާތަކެއް ހަށިގަނޑަށް ވާސިލުވާގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗަކީ ދުންފަތުގެ ބާވަތެކެވެ. މިފަދައިން ބަޔާންކޮށްފައި އޮތް ނަމަވެސް، ދުންފަތުން ދުރުހެލިވުމަށް "ސެޒޭށަން" ފަރުވާގެ ތެރެއިން ދެވޭ އަދި ކަމާބެހޭ ފަންނީ އިދާރާތަކުން ކަނޑައަޅައި ހުއްދަކޮށްފައިވާ ނިކޮޓިން ރިޕްލޭސްމަންޓް ތެރަޕީ ނުވަތަ ފަރުވާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ މިފަދަ އެހެން ބާވަތްތައް މި ގާނޫނުގެ ބޭނުމަށް ޓަކައި ދުންފަތުގެ ބާވަތްތައް ކަމަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.
"ކާރިސާ" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މުޖުތަމައެއްގެ ނުވަތަ ޖަމާއަތެއްގެ އަމިއްލަ ވަސީލތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ތަހައްމަލް ނުކުރެވޭ ގޮތަށް، އެ ބައެއްގެ އިންސާނ ކެރިކުޅަދާނަކަމަށާއި، މާއްދ ވަސީލތްތަކަށާއި، އިގްތިސާދީ ވަސީލތްތަކަށާއި، ތިމާވެށްޓަށް ގެއްލުންވ،ެ އާންމު ދިރިއުޅުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ފަދަ ބޮޑެތި ހާދިސާތަކަށެވެ.
"ތަންފީޒީ އިދާރާ" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މޯލްޑިވްސް ނޭށަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ ކޯސްޓްގާޑާއި، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތާއި، މޯލްޑިވްސް އިމިގްރޭށަނާއި، މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްއަށެވެ.
"ރަށަކާ ގުޅިފައިނުވާ ފަޅު" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީން، އެކުއަކަލްޗަރގެ ބޭނުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ ރަށަކާ ގުޅިފައިނުވާ ފަޅުގެ ސަރަހައްދަށެވެ.
"ފަޅުރަށް" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީން، އެކުއަކަލްޗަރގެ ބޭނުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ ފަޅުރަށާއި އެ ރަށުގެ ހޭޅިފަށުން ފެށިގެން ވަށައިގެންވާ ފަޅުގެ 500 (ފަސް ސަތޭކަ) މީޓަރުގެ ސަރަހައްދަށް ނުވަތަ ރަށުގެ ފަޅުގެ ސަރަހައްދުގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅޭ ސަރަހައްދަށެވެ.
"ސަރަހައްދު" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީން، އެކުއަކަލްޗަރގެ ބޭނުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ ފަޅުރަށްރަށާއި، ރަށަކާ ގުޅިފައިނުވާ ފަޅުތަކާއި އެނޫންވެސް ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުތަކަށެވެ.
"ސަބްސްޓޭންށަލް ހިއްސާދާރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ؛
- ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ލިބިދީފައި އޮތް، އެއް ހިއްސާއަށް ވުރެ ގިނަ ހިއްސާ މިލްކުގައި އޮތް ފަރާތެއް ކަމުގައި ވެފައި، އެ ގޮތުން މިލްކުގައި ހުރި ހިއްސާއަކީ، ކުންފުނީގެ ޖުމުލަ ހިއްސާގެ %5 (ފަހެއް) އިންސައްތައަށް ވުރެ ބޮޑު ހިއްސާއެއް ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް؛ ނުވަތަ
- ކުންފުނީގެ ށެއަރ ކެޕިޓަލް، 2 (ދޭއް) ނުވަތަ އެޔަށްވުރެ ގިނަ ގިންތިއަށް ބެހިފައިވާ ހާލަތުގައި -
- އެއިން ގިންތިއެއްގައި ހިމެނޭ، ހިއްސާގެ ތެރެއިން ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ލިބިދީފައި އޮތް 1 (އެކެއް) ހިއްސާއަށް ވުރެ ގިނަ ހިއްސާ މިލްކުގައި އޮތް ފަރާތަކަށް؛ އަދި
- އެ ފަރާތުގެ މިލްކުގައި އޮތް ހިއްސާއަކީ، ކުންފުނީގެ ޖުމުލަ ހިއްސާގެ %5 (ފަހެއް އިންސައްތަ) އަށް ވުރެ ބޮޑު ހިއްސާއެއް، އެއިން ގިންތިއެއްގައި ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް.
"ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކާއެކު ކޮށްފައިވާ މުއާމަލާތުތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ފާސްކޮށްފައިވާ އެކައުންޓިންގ ސްޓޭންޑަޑްސްގައި އެޔަށް ކަނޑައަޅައިފައި އޮތް މާނައިގައެވެ.
(ޖ) "ގުޅުންހުރި ފަރާތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ފާސްކޮށްފައިވާ އެކައުންޓިންގ ސްޓޭންޑަޑްސްގައި އެޔަށް ކަނޑައަޅައިފައި އޮތް މާނައިގައެވެ.
"ޕްރައިވެޓް ސެކިއުރިޓީޒް ސެގްމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕްރައިވެޓް ޕްލޭސްމަންޓް އުސޫލުން ސެކިއުރިޓީޒް ދޫކުރުމާއި ލިސްޓުކުރުމަށް ކެޕިޓަލް މާކެޓް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އޮތޯރިޓީން ކަނޑައަޅައިފައިވާ އޮނިގަނޑަށް ނުވަތަ ވަސީލަތަށެވެ.
"ޕްރޮސްޕެކްޓަސް މުއްދަތު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕްރޮސްޕެކްޓަސް ތާރީހުން ފެށިގެން، އޮފަރ ބަންދުކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައި އޮތް ތާރީހާ ދެމެދު ހިނގާ މުއްދަތަށެވެ.
"ޕްރޮސްޕެކްޓަސް ތާރީހު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުންފުނިން ޕްރޮސްޕެކްޓަސް ށާއިއުކޮށްފައި އޮތް ތާރީހަށެވެ.