ގާނޫނީ ރަދީފު
"ބޭސް އިމްޕޯޓުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭހުގެ ބާވަތްތައް ރާއްޖޭގެ ބަނދަރަކަށް ގެނެސް،ކަނޑައަޅައިފައިވާ އިޖުރާތުތަކާ އެއްގޮތަށް އެ ބޭހެއް ރާއްޖޭގެ ބަނދަރަކަށް ބޭލުމަށެވެ.
"ނޭށަނަލް ޕުރޮގުރާމު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ހިންގާ ހާއްސަ ދިގުމުއްދަތަށް ބޭސް ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ބަލިތަކަށް ފަރުވާދޭ ޕުރޮގުރާމު (މިސާލު: ޓީބީ ޕުރޮގުރާމު، އެޗް އައި ވީ ޕުރޮގުރާމު) ތަކަށެވެ.
"ނޭށަނަލް އިމިއުނައިޒޭށަން ޕުރޮގުރާމު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގައުމ ވެކްސިނޭށަން ޕުރޮގުރާމަށެވެ.
"ބޭސް ދޫކޮށް ވިއްކާ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، "މޯލްޑިވްސް އެލައިޑް ހެލްތު ކައުންސިލް" ގައި ބޭސް ދޫކުރާ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށް، "މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީ" އިން ބޭސް ދޫކުރުމުގެ ހުއްދަ (ފާމަސިސްޓް ކާޑު) ދޫކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.
"ހުއްދަ ބޭހުގެ ރަޖިސްޓަރީ" ނުވަތަ "އެޕްރޫވްޑް ޑްރަގް ލިސްޓު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކޮށް ވިއްކުމަށް ހުއްދަ އޮންނަ ބޭސް ހިމެނޭ ލިސްޓަށެވެ.
އެޕްރޫވްޑް ޑްރަގް ލިސްޓު ނުވަތަ "ހުއްދަ ބޭހުގެ ރަޖިސްޓަރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކޮށް ވިއްކުމަށް ހުއްދަ އޮންނަ ބޭސް ހިމެނޭ ލިސްޓަށެވެ.
"ބޭސް ޑެލިވަރ ކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭސް ސިޓީ އަށް ބޭސް ނެގުމަށްފަހު ބަލިމީހާ ހުރި ތަނަކަށް ގެންގޮސްދީ، ބޭސް ބޭނުންކުރާނެ ގޮތް ކިޔައިދިނުމަށްފަހު ބަލިމީހާއާ ބޭސް ހަވާލުކުރުމަށެވެ.
"ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ތަންތަން ދަރަޖަކުރެވިފައިވާ ގިންތި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ތަންތަން ދަރަޖަ ކުރުމަށް، ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-28 (ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ތަންތަން ހިންގުމާބެހޭ ގަވާއިދު) ގެ ޖަދުވަލު 1 އާއި ޖަދުވަލު 2 ގައިވާ ގޮތުގެ މަތީން ކަނޑައަޅައިފައިވާ ގޮތަށެވެ.
"އޮތޯރިޓީ ގެ އޮންލައިން ޕޯޓަލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އޮތޯރިޓީ ގައި ބޭހުގެ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ އޮންލައިން ޕްލެޓްފޯމަށެވެ.
"އިސްތިހާރުކުރުމާއި ޕްރޮމޯޓްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ސޯށަލް މީޑިޔާއާއި، މާސް މީޑިޔާތަކުގައި، ބޭސް ގަނެވިއްކުން ނުވަތަ ބޭނުންކުރުން އިތުރުކުރުމަށް ޓަކައި ސީދާގޮތެއްގައި ނުވަތަ ނުސީދާގޮތެއްގައި ވިޔަފާރިކުރުމުގެ މަގުސަދުގައި އާންމުންނާ މުވާސަ ލާތުކުރުމާއި ޑިސްޕްލޭކުރުމާއި އެ އެއްޗެއް ބޭނުންކުރުމަށް ބާރުލިބޭ ފަދަ ކަންކަން ކުރުމަށެވެ.
"އޯވަރ ދަ ކައުންޓަރ (އޯ.ޓީ.ސީ) ބޭސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޑޮކްޓަރުގެ ބޭސް ސިޓީ އަކާ ނުލައި، ބޭސްފިހާރަތަކުން ގަންނަން ލިބޭ ބޭސްތަކަށެވެ.
"ފާމަސީ" ނުވަތަ "ބޭސްފިހާރަ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގަވާއިދުގެ ދަށުން ބޭސް ބަހައްޓައި ވިއްކާ ތަންތަނުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށް ހުއްދަ ހޯދައިފައިވާ ތަންތަނަށެވެ.
"އާއިލާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އާއިލާގެ އެންމެ ގާތް ގުޅުން އޮންނަ މެންބަރުންނަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އާންމުގޮތެއްގައި ހިމެނެނީ، މައިންބަފައިންނާއި، ދަރީންނާއި، އަނބިމހާ/ފިރިމީހާ އާއި، އެއްބަނޑުއެއްބަފާވމީހުންނާއި، އެއްބަފާ މީހުންނާއި، އެއްބަނޑު މީހުންނަށެވެ.
"އިންސްޕެކްޓަރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބަލައި ފާސްކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން ހުއްދަ ދީފައިވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.
"ސަޕްލަޔަރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގަނޑުކޮށް ބޭސް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތަކަށެވެ.
"ބޭސް އިމްޕޯޓުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭހުގެ ބާވަތްތައް ރާއްޖޭގެ ބަނދަރަކަށް ގެނެސް،ކަނޑައަޅައިފައިވާ އިޖުރާތުތަކާ އެއްގޮތަށް އެ ބޭހެއް ރާއްޖޭގެ ބަނދަރަކަށް ބޭލުމަށެވެ.
"ނޭށަނަލް ޕުރޮގުރާމު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ހިންގާ ހާއްސަ ދިގުމުއްދަތަށް ބޭސް ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ބަލިތަކަށް ފަރުވާދޭ ޕުރޮގުރާމު (މިސާލު: ޓީބީ ޕުރޮގުރާމު، އެޗް އައި ވީ ޕުރޮގުރާމު) ތަކަށެވެ.
"ނޭށަނަލް އިމިއުނައިޒޭށަން ޕުރޮގުރާމު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގައުމ ވެކްސިނޭށަން ޕުރޮގުރާމަށެވެ.
"ބޭސް ދޫކޮށް ވިއްކާ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، "މޯލްޑިވްސް އެލައިޑް ހެލްތު ކައުންސިލް" ގައި ބޭސް ދޫކުރާ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށް، "މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީ" އިން ބޭސް ދޫކުރުމުގެ ހުއްދަ (ފާމަސިސްޓް ކާޑު) ދޫކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.
"ހުއްދަ ބޭހުގެ ރަޖިސްޓަރީ" ނުވަތަ "އެޕްރޫވްޑް ޑްރަގް ލިސްޓު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކޮށް ވިއްކުމަށް ހުއްދަ އޮންނަ ބޭސް ހިމެނޭ ލިސްޓަށެވެ.
އެޕްރޫވްޑް ޑްރަގް ލިސްޓު ނުވަތަ "ހުއްދަ ބޭހުގެ ރަޖިސްޓަރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކޮށް ވިއްކުމަށް ހުއްދަ އޮންނަ ބޭސް ހިމެނޭ ލިސްޓަށެވެ.
"ބޭސް ޑެލިވަރ ކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭސް ސިޓީ އަށް ބޭސް ނެގުމަށްފަހު ބަލިމީހާ ހުރި ތަނަކަށް ގެންގޮސްދީ، ބޭސް ބޭނުންކުރާނެ ގޮތް ކިޔައިދިނުމަށްފަހު ބަލިމީހާއާ ބޭސް ހަވާލުކުރުމަށެވެ.
"ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ތަންތަން ދަރަޖަކުރެވިފައިވާ ގިންތި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިންގާ ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ތަންތަން ދަރަޖަ ކުރުމަށް، ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-28 (ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ތަންތަން ހިންގުމާބެހޭ ގަވާއިދު) ގެ ޖަދުވަލު 1 އާއި ޖަދުވަލު 2 ގައިވާ ގޮތުގެ މަތީން ކަނޑައަޅައިފައިވާ ގޮތަށެވެ.
"އޮތޯރިޓީ ގެ އޮންލައިން ޕޯޓަލް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އޮތޯރިޓީ ގައި ބޭހުގެ ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ އޮންލައިން ޕްލެޓްފޯމަށެވެ.
"އިސްތިހާރުކުރުމާއި ޕްރޮމޯޓްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ސޯށަލް މީޑިޔާއާއި، މާސް މީޑިޔާތަކުގައި، ބޭސް ގަނެވިއްކުން ނުވަތަ ބޭނުންކުރުން އިތުރުކުރުމަށް ޓަކައި ސީދާގޮތެއްގައި ނުވަތަ ނުސީދާގޮތެއްގައި ވިޔަފާރިކުރުމުގެ މަގުސަދުގައި އާންމުންނާ މުވާސަ ލާތުކުރުމާއި ޑިސްޕްލޭކުރުމާއި އެ އެއްޗެއް ބޭނުންކުރުމަށް ބާރުލިބޭ ފަދަ ކަންކަން ކުރުމަށެވެ.
"އޯވަރ ދަ ކައުންޓަރ (އޯ.ޓީ.ސީ) ބޭސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޑޮކްޓަރުގެ ބޭސް ސިޓީ އަކާ ނުލައި، ބޭސްފިހާރަތަކުން ގަންނަން ލިބޭ ބޭސްތަކަށެވެ.
"ފާމަސީ" ނުވަތަ "ބޭސްފިހާރަ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގަވާއިދުގެ ދަށުން ބޭސް ބަހައްޓައި ވިއްކާ ތަންތަނުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށް ހުއްދަ ހޯދައިފައިވާ ތަންތަނަށެވެ.
"އާއިލާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އާއިލާގެ އެންމެ ގާތް ގުޅުން އޮންނަ މެންބަރުންނަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އާންމުގޮތެއްގައި ހިމެނެނީ، މައިންބަފައިންނާއި، ދަރީންނާއި، އަނބިމހާ/ފިރިމީހާ އާއި، އެއްބަނޑުއެއްބަފާވމީހުންނާއި، އެއްބަފާ މީހުންނާއި، އެއްބަނޑު މީހުންނަށެވެ.
"އިންސްޕެކްޓަރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބަލައި ފާސްކުރުމަށް އޮތޯރިޓީން ހުއްދަ ދީފައިވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.
"ސަޕްލަޔަރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގަނޑުކޮށް ބޭސް ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތަކަށެވެ.