ގާނޫނީ ރަދީފު
"ރިޒާވުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މެންބަރަކަށް ތަކެތި ދޫކޮށްފައިވަނިކޮށްއެހެން މެންބަރަކު އެ ތަކެތި ބޭނުންވެގެން ގައުމީ ކުތުބުހާނާގައި ނޯޓުކުރާ ނޯޓުކުރުމަށެވެ.
"ބެލެނިވެރިޔާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެ ކުއްޖެއްގެ ގާނޫނީ ބެލެނިވެރިޔާއަށެވެ.
"އެކަށީގެންވާ ހެދުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މުޖުތަމައުގެ އާންމު މިންގަނޑުތަކާ ހިލާފުނުވާ ފަދަ އަދި ސާފުތާހިރު ހެދުމަށެވެ.
"މެންބަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގައުމީ ކުތުބުހާނާއިން ދޭ ހިދުމަތް ހޯދުމަށް ގައުމީ ކުތުބުހާނާގެ ދަފުތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.
"މަސްތުވާތަކެތި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަނާކޮށްފައިވާ މަސްތުވާތަކެތި ކަމުގައި ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ނުވަތަ މާއްދާއަކާއި، އެއިން އެއްޗެއް ނުވަތަ މާއްދާއެއް ހިމެނޭ ހަމަ ކޮންމެ އެއްޗަކާއި، ބޭހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭ މަސްތުވާތަކެތި ކަމުގައި ޖަދުވަލު 2 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗަކާއި، އެއިން ބާވަތެއް ހިމެނޭ ހަމަ ކޮންމެ އެއްޗަކާއި، ވަގުތީގޮތުން ކޮންޓްރޯލްކުރެވޭ މަސްތުވާތަކެތި ކަމުގައި ޖަދުވަލު 4 ގައި ކަނޑައަޅާ ކޮންމެ އެއްޗަކާއި، އެއިން ބާވަތެއް ހިމެނޭ ހަމަ ކޮންމެ އެއްޗެއްވެސް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ނޭށަނަލް ޑްރަގް އެޖެންސީގެ ބޯޑު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންނަނިވި އިދާރާތައް ތަމްސީލުވާގޮތަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އައްޔަންކުރާ 9 (ނުވައެއް) މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ބޯޑެކެވެ.
- ދާހިލީ ކަންކަމާބެހޭ މިނިސްޓްރީގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ މިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތުގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ކޮމިށަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- ސިއް ހަތާބެހޭ މިނިސްޓްރީ ނުވަތަ އެ މިނިސްޓްރީގެ ދަށުން ހިނގާ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއެއްގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން ސިއް ހަތާބެހޭ މިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- އިޖްތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމާބެހޭ މިނިސްޓްރީގައި އިޖްތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމާބެހޭ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ މިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- ކުޑަކުދިންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީގައި ކުޑަކުދިންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ މިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- ޒުވާނުންގެ ކަންކަމާގުޅޭ މިނިސްޓްރީގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ މިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- ތައުލީމާބެހޭ މިނިސްޓްރީގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ މިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- މޯލްޑިވްސް ކަރެކްށަނަލް ސަރވިސްގައި ބަންދުގައި ތިބޭ ފަރާތްތަކަށް މަސްތުވާތަކެތީގެ ފަރުވާ ދިނުމާގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ ސަރވިސްއިން ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ އެ ޖަމްއިއްޔާގެ މައިގަނޑު މަގްސަދު ކަމުގައިވާ މަދަނީ ޖަމްއިއްޔާއެއްގެ މަންދޫބެއް.
"ނޭށަނަލް ޑްރަގް އެޖެންސީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހުންނަށް ފަރުވާދީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މިންވަރު މަދުކޮށް، މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވުމާ ގުޅޭގޮތުން ނޭށަނަލް ޑްރަގް ކޮންޓްރޯލް ކައުންސިލްގެ ލަފަޔާއި މަށްވަރާގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުކުރުމާގުޅޭ އެންމެހައި ކަންކަން ވިލަރެސްކުރާ މައިގަނޑު އިދާރާއެވެ.
"ޕެޑްލަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހާއަށެވެ.
"ޕެޑްލްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހަކު، އޭނާ މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ބޭނުންވާ ނިސްބަތް ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުމަށެވެ.
"މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ،
- މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުން ކަމުގައި މި ގާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އަމަލެއް، އިންތިޒާމުވެގެންވާ ސިފައެއްގައި ކުރުމަށް؛ ނުވަތަ
- އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް، އެއްވެސް ސިފައެއްގައި ކުރުމަށ.ް
- ވިޔަފާރިކުރުމަށްޓަކައި މަސްތުވާތަކެތި ސްމަގްލްކުރުން؛ ނުވަތަ
- މަސްތުވާތަކެތި ހެއްދުން ނުވަތަ އުފެއްދުން؛ ނުވަތަ
- މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިއަށް ފައިނޭންސްކުރުން؛ ނުވަތަ
- މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ މީހެއްގެ އަތުގައި، އޭނާގެ އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތަށް ބަލާއިރު، އެ ހާލަތާ އަޅާކިޔޭ މިންވަރަށްވުރެ ގިނަ އަދަދެއްގެ، އަދި އެ ހޯދިގޮތް ބަޔާންކޮށްނުދެވޭ ފައިސާ ނުވަތަ މުދާ ހުރުން؛ ނުވަތަ
- މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ މީހަކު، މަސްތުވާތަކެތި ވިއްކުމަށްޓަކައި އެއް ރަށުން އަނެއް ރަށަށް މަސްތުވާތަކެތި އުފުލުން ނުވަތަ ފޮނުވުން ނުވަތަ ގެންދިޔުން ނުވަތަ އެއިން ކަމެއް ކުރުވުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ޑިސްޓްރިބިއުޓްކުރުން؛ ނުވަތަ
- މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުން ކަމަށް ބެލެވޭ މިންވަރު ކަމަށް މި ގާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންވަރަށް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިން މަސްތުވާތަކެތި އަތުގައި ހުރުން ނުވަތަ ގެންގުޅުން؛ ނުވަތަ
- ހިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި މަސްތުވާތަކެއްޗާއި މަސްތުވާތަކެތި ހަށިގަނޑަށް ވާސިލުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އާލާތްތަކާއި ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން.
"ޓްރެފިކްކުރާ މީހާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުން ކަމުގައި މި ގާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އަމަލެއް ކުރާ މީހާއަށެވެ.
"ޑްރަގް ޓްރީޓްމަންޓް އެސެސްމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މީހަކު މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވޭތޯ ބަލައި، ދެވިހިފާފައިވާނަމަ، އޭނާގެ ގައިގައި އެކަން އަށަގެންފައިވާ ނިސްބަތް ދެނެގަނެ، އެކަމަށް ބިނާކޮށް އޭނާއަށް ދޭންޖެހޭ ފަރުވާ ކަނޑައެޅުމުގެ ގޮތުން އަންނަނިވި ހާލަތްތަކުގައި ހަދާ އެސެސްމަންޓަށެވެ.
(ހ) އަމިއްލައަށް އެދިގެން ފަރުވާ ހޯދުމަށް ފަރުވާދޭ މަރުކަޒަކަށް ދާ، މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހަކަށް ދޭންޖެހޭ ފަރުވާ ކަނޑައެޅުމުގެ ގޮތުން ފަރުވާދޭ މަރުކަޒުން އެދިގެން ހަދާ އެސެސްމަންޓް؛
(ށ) ޖަލުގައި ހުކުމް ތަންފީޒުކުރަމުންދާ ނުވަތަ ރިމާންޑް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ، މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހަކަށް ދޭންޖެހޭ ފަރުވާ ކަނޑައެޅުމުގެ ގޮތުން ބަންދުގެ މަރުކަޒުން އެދިގެން ހަދާ އެސެސްމަންޓް.
"ފަރުވާދޭ މަރުކަޒު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްޓަކައި މި ގާނޫނުން އުފެއްދުމަށް ލާޒިމުކުރާ ނުވަތަ ހުއްދަކުރާ ޑީޓޮކްސިފިކޭށަން ސެންޓަރުތަކާއި، ޑްރަގް ޓްރީޓްމަންޓް އެންޑް ރީހެބިލިޓޭށަން ސެންޓަރުތަކާއި، ކޮމިއުނިޓީ ޓްރީޓްމަންޓް ސެންޓަރުތަކާއި، ހާފްވޭ ހައުސްތަކާއި، މިނޫންވެސް މަސްތުވާތަކެތީގެ ފަރުވާދޭ މަރުކަޒުތަކަށެވެ.
"ވިޔަފާރިކުރުމަށްޓަކައި މަސްތުވާތަކެތި ސްމަގްލްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެހެން ފަރާތަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުން ކަމަށް މި ގާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އަމަލެއް ހިންގުމަށްޓަކައި މަސްތުވާތަކެތި ސްމަގްލްކުރުމަށެވެ.
"މަސްތުވާތަކެތި ސްމަގްލްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާތަކެއްޗާ ގުޅޭގޮތުންނަމަ، އެއިން އެއްޗެއް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމަށް ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުކުރުމަށް ނުވަތަ އެއިން ކަމެއް ކުރަން އުޅުމަށެވެ. ބޭހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭ މަސްތުވާތަކެއްޗާ ގުޅޭގޮތުންނަމަ، ގާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކަމާބެހޭ ހުއްދައެއް ނެތި ނުވަތަ ހުއްދަކޮށްފައިވާ މިންވަރަށްވުރެ އިތުރަށް އެފަދަ މަސްތުވާއެއްޗެއް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމަށް ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުކުރުމަށް ނުވަތަ އެއިން ކަމެއް ކުރަން އުޅުމަށެވެ.
"ރިޒާވުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މެންބަރަކަށް ތަކެތި ދޫކޮށްފައިވަނިކޮށްއެހެން މެންބަރަކު އެ ތަކެތި ބޭނުންވެގެން ގައުމީ ކުތުބުހާނާގައި ނޯޓުކުރާ ނޯޓުކުރުމަށެވެ.
"ބެލެނިވެރިޔާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެ ކުއްޖެއްގެ ގާނޫނީ ބެލެނިވެރިޔާއަށެވެ.
"އެކަށީގެންވާ ހެދުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މުޖުތަމައުގެ އާންމު މިންގަނޑުތަކާ ހިލާފުނުވާ ފަދަ އަދި ސާފުތާހިރު ހެދުމަށެވެ.
"މެންބަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގައުމީ ކުތުބުހާނާއިން ދޭ ހިދުމަތް ހޯދުމަށް ގައުމީ ކުތުބުހާނާގެ ދަފުތަރުގައި ރަޖިސްޓަރީވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.
"މަސްތުވާތަކެތި" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަނާކޮށްފައިވާ މަސްތުވާތަކެތި ކަމުގައި ޖަދުވަލު 1 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ނުވަތަ މާއްދާއަކާއި، އެއިން އެއްޗެއް ނުވަތަ މާއްދާއެއް ހިމެނޭ ހަމަ ކޮންމެ އެއްޗަކާއި، ބޭހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭ މަސްތުވާތަކެތި ކަމުގައި ޖަދުވަލު 2 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗަކާއި، އެއިން ބާވަތެއް ހިމެނޭ ހަމަ ކޮންމެ އެއްޗަކާއި، ވަގުތީގޮތުން ކޮންޓްރޯލްކުރެވޭ މަސްތުވާތަކެތި ކަމުގައި ޖަދުވަލު 4 ގައި ކަނޑައަޅާ ކޮންމެ އެއްޗަކާއި، އެއިން ބާވަތެއް ހިމެނޭ ހަމަ ކޮންމެ އެއްޗެއްވެސް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ނޭށަނަލް ޑްރަގް އެޖެންސީގެ ބޯޑު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އަންނަނިވި އިދާރާތައް ތަމްސީލުވާގޮތަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އައްޔަންކުރާ 9 (ނުވައެއް) މެންބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ބޯޑެކެވެ.
- ދާހިލީ ކަންކަމާބެހޭ މިނިސްޓްރީގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ މިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތުގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ކޮމިށަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- ސިއް ހަތާބެހޭ މިނިސްޓްރީ ނުވަތަ އެ މިނިސްޓްރީގެ ދަށުން ހިނގާ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއެއްގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން ސިއް ހަތާބެހޭ މިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- އިޖްތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމާބެހޭ މިނިސްޓްރީގައި އިޖްތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމާބެހޭ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ މިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- ކުޑަކުދިންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓްރީގައި ކުޑަކުދިންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ މިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- ޒުވާނުންގެ ކަންކަމާގުޅޭ މިނިސްޓްރީގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ މިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- ތައުލީމާބެހޭ މިނިސްޓްރީގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ މިނިސްޓްރީގެ މިނިސްޓަރު ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- މޯލްޑިވްސް ކަރެކްށަނަލް ސަރވިސްގައި ބަންދުގައި ތިބޭ ފަރާތްތަކަށް މަސްތުވާތަކެތީގެ ފަރުވާ ދިނުމާގުޅޭ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެ ސަރވިސްއިން ކަނޑައަޅާ ފަރާތެއް؛
- މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ އެ ޖަމްއިއްޔާގެ މައިގަނޑު މަގްސަދު ކަމުގައިވާ މަދަނީ ޖަމްއިއްޔާއެއްގެ މަންދޫބެއް.
"ނޭށަނަލް ޑްރަގް އެޖެންސީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހުންނަށް ފަރުވާދީ، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މިންވަރު މަދުކޮށް، މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވުމާ ގުޅޭގޮތުން ނޭށަނަލް ޑްރަގް ކޮންޓްރޯލް ކައުންސިލްގެ ލަފަޔާއި މަށްވަރާގެމަތިން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުކުރުމާގުޅޭ އެންމެހައި ކަންކަން ވިލަރެސްކުރާ މައިގަނޑު އިދާރާއެވެ.
"ޕެޑްލަރު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހާއަށެވެ.
"ޕެޑްލްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހަކު، އޭނާ މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ބޭނުންވާ ނިސްބަތް ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުމަށެވެ.
"މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ،
- މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުން ކަމުގައި މި ގާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އަމަލެއް، އިންތިޒާމުވެގެންވާ ސިފައެއްގައި ކުރުމަށް؛ ނުވަތަ
- އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް، އެއްވެސް ސިފައެއްގައި ކުރުމަށ.ް
- ވިޔަފާރިކުރުމަށްޓަކައި މަސްތުވާތަކެތި ސްމަގްލްކުރުން؛ ނުވަތަ
- މަސްތުވާތަކެތި ހެއްދުން ނުވަތަ އުފެއްދުން؛ ނުވަތަ
- މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިއަށް ފައިނޭންސްކުރުން؛ ނުވަތަ
- މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ މީހެއްގެ އަތުގައި، އޭނާގެ އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތަށް ބަލާއިރު، އެ ހާލަތާ އަޅާކިޔޭ މިންވަރަށްވުރެ ގިނަ އަދަދެއްގެ، އަދި އެ ހޯދިގޮތް ބަޔާންކޮށްނުދެވޭ ފައިސާ ނުވަތަ މުދާ ހުރުން؛ ނުވަތަ
- މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ މީހަކު، މަސްތުވާތަކެތި ވިއްކުމަށްޓަކައި އެއް ރަށުން އަނެއް ރަށަށް މަސްތުވާތަކެތި އުފުލުން ނުވަތަ ފޮނުވުން ނުވަތަ ގެންދިޔުން ނުވަތަ އެއިން ކަމެއް ކުރުވުން ނުވަތަ އެނޫންވެސް ގޮތަކަށް ޑިސްޓްރިބިއުޓްކުރުން؛ ނުވަތަ
- މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުން ކަމަށް ބެލެވޭ މިންވަރު ކަމަށް މި ގާނޫނުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންވަރަށް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިން މަސްތުވާތަކެތި އަތުގައި ހުރުން ނުވަތަ ގެންގުޅުން؛ ނުވަތަ
- ހިދުމަތެއްގެ ގޮތުގައި މަސްތުވާތަކެއްޗާއި މަސްތުވާތަކެތި ހަށިގަނޑަށް ވާސިލުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އާލާތްތަކާއި ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން.
"ޓްރެފިކްކުރާ މީހާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުން ކަމުގައި މި ގާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އަމަލެއް ކުރާ މީހާއަށެވެ.
"ޑްރަގް ޓްރީޓްމަންޓް އެސެސްމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މީހަކު މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވޭތޯ ބަލައި، ދެވިހިފާފައިވާނަމަ، އޭނާގެ ގައިގައި އެކަން އަށަގެންފައިވާ ނިސްބަތް ދެނެގަނެ، އެކަމަށް ބިނާކޮށް އޭނާއަށް ދޭންޖެހޭ ފަރުވާ ކަނޑައެޅުމުގެ ގޮތުން އަންނަނިވި ހާލަތްތަކުގައި ހަދާ އެސެސްމަންޓަށެވެ.
(ހ) އަމިއްލައަށް އެދިގެން ފަރުވާ ހޯދުމަށް ފަރުވާދޭ މަރުކަޒަކަށް ދާ، މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހަކަށް ދޭންޖެހޭ ފަރުވާ ކަނޑައެޅުމުގެ ގޮތުން ފަރުވާދޭ މަރުކަޒުން އެދިގެން ހަދާ އެސެސްމަންޓް؛
(ށ) ޖަލުގައި ހުކުމް ތަންފީޒުކުރަމުންދާ ނުވަތަ ރިމާންޑް ޖަލެއްގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ، މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ދެވިހިފާފައިވާ މީހަކަށް ދޭންޖެހޭ ފަރުވާ ކަނޑައެޅުމުގެ ގޮތުން ބަންދުގެ މަރުކަޒުން އެދިގެން ހަދާ އެސެސްމަންޓް.
"ފަރުވާދޭ މަރުކަޒު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްޓަކައި މި ގާނޫނުން އުފެއްދުމަށް ލާޒިމުކުރާ ނުވަތަ ހުއްދަކުރާ ޑީޓޮކްސިފިކޭށަން ސެންޓަރުތަކާއި، ޑްރަގް ޓްރީޓްމަންޓް އެންޑް ރީހެބިލިޓޭށަން ސެންޓަރުތަކާއި، ކޮމިއުނިޓީ ޓްރީޓްމަންޓް ސެންޓަރުތަކާއި، ހާފްވޭ ހައުސްތަކާއި، މިނޫންވެސް މަސްތުވާތަކެތީގެ ފަރުވާދޭ މަރުކަޒުތަކަށެވެ.
"ވިޔަފާރިކުރުމަށްޓަކައި މަސްތުވާތަކެތި ސްމަގްލްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެހެން ފަރާތަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުން ކަމަށް މި ގާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އަމަލެއް ހިންގުމަށްޓަކައި މަސްތުވާތަކެތި ސްމަގްލްކުރުމަށެވެ.
"މަސްތުވާތަކެތި ސްމަގްލްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަނާކުރެވިފައިވާ މަސްތުވާތަކެއްޗާ ގުޅޭގޮތުންނަމަ، އެއިން އެއްޗެއް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމަށް ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުކުރުމަށް ނުވަތަ އެއިން ކަމެއް ކުރަން އުޅުމަށެވެ. ބޭހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭ މަސްތުވާތަކެއްޗާ ގުޅޭގޮތުންނަމަ، ގާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ކަމާބެހޭ ހުއްދައެއް ނެތި ނުވަތަ ހުއްދަކޮށްފައިވާ މިންވަރަށްވުރެ އިތުރަށް އެފަދަ މަސްތުވާއެއްޗެއް ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމަށް ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުކުރުމަށް ނުވަތަ އެއިން ކަމެއް ކުރަން އުޅުމަށެވެ.