ގާނޫނީ ރަދީފު
"ގޭބިސީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ފަނޑިޔާރާ އެއްގެއެއްގައި އެކުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށެވެ.
"ޅިޔަން ފަހަރިން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ފަނޑިޔާރާ އެއްބަނޑުއެއްބަފާ ނުވަތަ އެއްބަފާ ނުވަތަ އެއްބަނޑު މީހަކާ ކާވެނީގެގޮތުން އެވަގުތަކު ގުޅިފައިވާ ފަރާތްތަކާއި، ފަނޑިޔާރު އެވަގުތަކު ކާވެނީގެގޮތުން ގުޅިފައިވާ ފަރާތުގެ އެއްބަނޑުއެއްބަފާ ނުވަތަ އެއްބަފާ ނުވަތަ އެއްބަނޑު މީހުންނަށެވެ.
"ފުރަތަމަ ދަރަޖަގެ އާއިލީ ގުޅުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަންމަ، ނުވަތަ ބައްޕަ، ނުވަތަ މާމަ، ނުވަތަ ކާޕަ، ނުވަތަ އަނބިމީހާ، ނުވަތަ ފިރިމީހާ، ނުވަތަ ދަރިން އަދި ފޮސްޓަރ ކުދިން ނުވަތަ ށަރުއީ ބެލެނިވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ނުވަތަ ގާނޫނީ ބެލެނިވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ބަލާ ކުދީންނަށެވެ.
"އިމާރާތުގެ ޕާކިންގ މެނޭޖްކޮށް ހިންގާ (އޮޕާރޓްކުރާ) ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޕާކިންގ އިމާރާތް ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ އިމާރާތުގެ ވެރިފާރާތަށް ނުވަތަ އެ ފަރާތުން ޕާކިންގ އިމާރާތް ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމަށް ހުއްދަ ދީފައިވާ ފަރާތަށެވެ.
"ޕާކިންގ ޖާގަ ވިއްކުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އުޅަނދު ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ ބޭނުމަށް ގަރާޖެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތަށް ޕާކިންގ ޖާގަ ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިގު މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަށެވެ.
"ޕާކިންގ ޖާގަ ރަޖިސްޓަރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕާކިންގ އިމާރާތްތަކުން ޕްރައިވެޓް ޕާކިންގގެ ޖާގައިގެ ގޮތުގައި ވިއްކުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ ޕާކިންގ ޖާގަތަކުގެ ތެރެއިން ޖާގައެއް ވިއްކުމުގެ ބޭނުމަށް މިނިސްޓްރީން އެ ޖާގައަކަށް ދޫކުރެވޭ ރަސްމީ ރަޖިސްޓަރީއަށެވެ.
"ޕާކިންގ ސްލޮޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕާކިންގ އިމާރާތުގައި، ކަނޑައަޅައިފައި ހުންނަ ޕްރައިވެޓް ޕާކިންގގެ ޖާގަތަކަށާއި ޕަބްލިކް ޕާކިންގގެ ޖާގަތަކަށެވެ.
"ޕާކިންގ ޖާގަ" ނުވަތަ "ޕާކިންގ ސްލޮޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕާކިންގ އިމާރާތުގައި، ކަނޑައަޅައިފައި ހުންނަ ޕްރައިވެޓް ޕާކިންގގެ ޖާގަތަކަށާއި ޕަބްލިކް ޕާކިންގގެ ޖާގަތަކަށެވެ.
"ޕަބްލިކް ޕާކިންގ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕާކިންގ އިމާރާތްތަކުން އާންމު ފަރާތްތަކުން ފީ ދައްކައިގެން ވަކި ވަގުތަކަށް ނުވަތަ ކުލި ދައްކައިގެން ވަކި މުއްދަތަކަށް އުޅަނދު ޕާކުކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައި ހުންނަ ޕާކިންގ ޖާގަތަކަށެވެ.
"ޕްރައިވެޓް ޕާކިންގ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕާކިންގ އިމާރާތްތަކުން 3 (ތިނެއް) ފުރޮޅުލީ ނުވަތަ 4 (ހަތަރެއް) ފުރޮޅުލީ އުޅަނދުފަހަރު ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ގަރާޖެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތަށް އާންމު ފަރާތްތަކަށް ވިއްކުމަށް ކަނޑައަޅައިފައި ހުންނަ ޕާކިންގ ޖާގަތަކަށެވެ.
"ޕާކިންގ އިމާރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެއްގަމު އުޅަނދު ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށާއި ޕާކުކުރުމަށް ބޭނުންވާނެ ޖާގަ ހިމެނޭގޮތަށް، ޕަބްލިކް ޕްރައިވެޓް ޕާރޓްނަރށިޕްގެ އުސޫލުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ގާއިމުކޮށްފައިވާ އިމާރާތްތަކަށެވެ.
"އެޕްލިކޭށަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަކި ހާއްސަ މަސައްކަތެއް ކުރުމަށް ޓަކައި ނުވަތަ ބޭނުމެއް ފުއްދުމަށް ޓަކައި ކޮމްޕިއުޓަރާއި، ސްމާޓްފޯނު ނުވަތަ ޓެބްލެޓް ފަދަ އިލެކްޓްރޯނިކް އާލާތްތައް މެދުވެރިކޮށް ބޭނުންކުރުމަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ، ސޮފްޓްވެއަރއަށެވެ.
"ސޯށަލް މީޑިއާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ އިންޓަނެޓް މެދުވެރިކޮށް މައުލޫމާތާއި ހިޔާލާއި ފޮޓޯއާއި ވީޑިއޯ ފަދަ ތަކެތި ވަގުތުން ވަގުތަށް ހިއްސާކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މަންސަތަކަށެވެ.
"ވެބްސައިޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އިންޓަނެޓް މެދުވެރިކޮށް މައުލޫމާތު ފެތުރުމަށާއި، ހިދުމަތްތައް ދިނުމަށާއި، މުއާމަލާތު ކުރުމަށް ޓަކައި ބޭނުންކުރާ މަންސަތަކަށެވެ.
"ޕްރިންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ކަރުދާހުގައި ނުވަތަ މާއްދީ އެފަދަ އެހެން އެއްޗެއްގައި ޗާޕުކޮށްގެން ބޭނުންކުރުމަށެވެ.
"ގޭބިސީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ފަނޑިޔާރާ އެއްގެއެއްގައި އެކުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށެވެ.
"ޅިޔަން ފަހަރިން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ފަނޑިޔާރާ އެއްބަނޑުއެއްބަފާ ނުވަތަ އެއްބަފާ ނުވަތަ އެއްބަނޑު މީހަކާ ކާވެނީގެގޮތުން އެވަގުތަކު ގުޅިފައިވާ ފަރާތްތަކާއި، ފަނޑިޔާރު އެވަގުތަކު ކާވެނީގެގޮތުން ގުޅިފައިވާ ފަރާތުގެ އެއްބަނޑުއެއްބަފާ ނުވަތަ އެއްބަފާ ނުވަތަ އެއްބަނޑު މީހުންނަށެވެ.
"ފުރަތަމަ ދަރަޖަގެ އާއިލީ ގުޅުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މަންމަ، ނުވަތަ ބައްޕަ، ނުވަތަ މާމަ، ނުވަތަ ކާޕަ، ނުވަތަ އަނބިމީހާ، ނުވަތަ ފިރިމީހާ، ނުވަތަ ދަރިން އަދި ފޮސްޓަރ ކުދިން ނުވަތަ ށަރުއީ ބެލެނިވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ނުވަތަ ގާނޫނީ ބެލެނިވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ބަލާ ކުދީންނަށެވެ.
"އިމާރާތުގެ ޕާކިންގ މެނޭޖްކޮށް ހިންގާ (އޮޕާރޓްކުރާ) ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މި ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޕާކިންގ އިމާރާތް ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ އިމާރާތުގެ ވެރިފާރާތަށް ނުވަތަ އެ ފަރާތުން ޕާކިންގ އިމާރާތް ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމަށް ހުއްދަ ދީފައިވާ ފަރާތަށެވެ.
"ޕާކިންގ ޖާގަ ވިއްކުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އުޅަނދު ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ ބޭނުމަށް ގަރާޖެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތަށް ޕާކިންގ ޖާގަ ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިގު މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަށެވެ.
"ޕާކިންގ ޖާގަ ރަޖިސްޓަރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕާކިންގ އިމާރާތްތަކުން ޕްރައިވެޓް ޕާކިންގގެ ޖާގައިގެ ގޮތުގައި ވިއްކުމަށް ކަނޑައަޅައިފައިވާ ޕާކިންގ ޖާގަތަކުގެ ތެރެއިން ޖާގައެއް ވިއްކުމުގެ ބޭނުމަށް މިނިސްޓްރީން އެ ޖާގައަކަށް ދޫކުރެވޭ ރަސްމީ ރަޖިސްޓަރީއަށެވެ.
"ޕާކިންގ ސްލޮޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕާކިންގ އިމާރާތުގައި، ކަނޑައަޅައިފައި ހުންނަ ޕްރައިވެޓް ޕާކިންގގެ ޖާގަތަކަށާއި ޕަބްލިކް ޕާކިންގގެ ޖާގަތަކަށެވެ.
"ޕާކިންގ ޖާގަ" ނުވަތަ "ޕާކިންގ ސްލޮޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕާކިންގ އިމާރާތުގައި، ކަނޑައަޅައިފައި ހުންނަ ޕްރައިވެޓް ޕާކިންގގެ ޖާގަތަކަށާއި ޕަބްލިކް ޕާކިންގގެ ޖާގަތަކަށެވެ.
"ޕަބްލިކް ޕާކިންގ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕާކިންގ އިމާރާތްތަކުން އާންމު ފަރާތްތަކުން ފީ ދައްކައިގެން ވަކި ވަގުތަކަށް ނުވަތަ ކުލި ދައްކައިގެން ވަކި މުއްދަތަކަށް އުޅަނދު ޕާކުކުރުމަށް ކަނޑައަޅައިފައި ހުންނަ ޕާކިންގ ޖާގަތަކަށެވެ.
"ޕްރައިވެޓް ޕާކިންގ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ޕާކިންގ އިމާރާތްތަކުން 3 (ތިނެއް) ފުރޮޅުލީ ނުވަތަ 4 (ހަތަރެއް) ފުރޮޅުލީ އުޅަނދުފަހަރު ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށް ގަރާޖެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތަށް އާންމު ފަރާތްތަކަށް ވިއްކުމަށް ކަނޑައަޅައިފައި ހުންނަ ޕާކިންގ ޖާގަތަކަށެވެ.
"ޕާކިންގ އިމާރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެއްގަމު އުޅަނދު ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށާއި ޕާކުކުރުމަށް ބޭނުންވާނެ ޖާގަ ހިމެނޭގޮތަށް، ޕަބްލިކް ޕްރައިވެޓް ޕާރޓްނަރށިޕްގެ އުސޫލުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ގާއިމުކޮށްފައިވާ އިމާރާތްތަކަށެވެ.
"އެޕްލިކޭށަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަކި ހާއްސަ މަސައްކަތެއް ކުރުމަށް ޓަކައި ނުވަތަ ބޭނުމެއް ފުއްދުމަށް ޓަކައި ކޮމްޕިއުޓަރާއި، ސްމާޓްފޯނު ނުވަތަ ޓެބްލެޓް ފަދަ އިލެކްޓްރޯނިކް އާލާތްތައް މެދުވެރިކޮށް ބޭނުންކުރުމަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ، ސޮފްޓްވެއަރއަށެވެ.
"ސޯށަލް މީޑިއާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ އިންޓަނެޓް މެދުވެރިކޮށް މައުލޫމާތާއި ހިޔާލާއި ފޮޓޯއާއި ވީޑިއޯ ފަދަ ތަކެތި ވަގުތުން ވަގުތަށް ހިއްސާކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މަންސަތަކަށެވެ.
"ވެބްސައިޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އިންޓަނެޓް މެދުވެރިކޮށް މައުލޫމާތު ފެތުރުމަށާއި، ހިދުމަތްތައް ދިނުމަށާއި، މުއާމަލާތު ކުރުމަށް ޓަކައި ބޭނުންކުރާ މަންސަތަކަށެވެ.
"ޕްރިންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ކަރުދާހުގައި ނުވަތަ މާއްދީ އެފަދަ އެހެން އެއްޗެއްގައި ޗާޕުކޮށްގެން ބޭނުންކުރުމަށެވެ.