ގާނޫނީ ރަދީފު
"އެސެންށަލް ފަންކްށަނާ ހިލާފަށް، އެހެނިހެން މަސައްކަތް ނުވަތަ މާޖިނަލް ފަންކްށަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަޒީފާގެ މައިގަނޑު އަސާސްތަކުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ މަސައްކަތްތަކަށެވެ. މިއީ މި މަސައްކަތްތައް އުނިކުރި ނަމަވެސް ނުވަތަ އެހެން ފަރާތަކާ ހަވާލުކުރި ނަމަވެސް އެ މީހެއްގެ ވަޒީފާގެ ދައުރަށް މާބޮޑު އަސަރެއްނުކުރާނެ މަސައްކަތްތަކެވެ. ގިނަގިނައިން ކުރަންނުޖެހޭ ކަންކަން ވެސް މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ހާއްސަކޮށް، ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މުވައްޒަފުންނަށް ވަޒީފާ ދިނުމުގައި އަދި ހަމަހަމަކަން ގެންގުޅުމުގައި ކޮންމެހެން ކުރަން މުހިންމުނޫން މިފަދަ ކަންތައްތައް އުނިކުރެވިދާނެއެވެ ނުވަތަ ބަދަލު ގެނެވިދާނެއެވެ.
"ސަބަބުވެރި އަދި ބަދަލު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް އިންސާނީ ހައްގުތައް ކަށަވަރުކުރުމަށް ޓަކައި، އަދި އެ މީހުންގެ އަސާސީ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ޓަކައި، ނިސްބަތުން ބޮޑު ނުވަތަ ނާޖާއިޒު ބުރައަކަށް ނުވާނޭހެން، އެކި ހާލަތްތަކުގައި ކޮންމެހެން ގެންނަންޖެހޭ އެކަށީގެންވާ ބަދަލުތަކަށެވެ. ސަބަބުވެރި ބަދަލުތަކަކީ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް، އެ މީހެއްގެ ބޭނުންތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް ގެނެވޭނެ ބަދަލުތަކެވެ.
"ފަހި ފުރުސަތު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހަކީ ވަޒީފާތަކުގެ އަސާސީ ށަރުތު ހަމަވާ މިންވަރަށް ތައުލީމާއި ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް ވާ ނަމަ، ނުވަތަ އެ ފަރާތުގެ އެފަދަ ތައުލީމާއި ތަޖުރިބާ ހުރިކަމުގައި ވިޔަސް، (ނޮން ކޮމްޕެޓިޓިވް) މެދުވެރިކޮށް ވަޒީފާގެ ފުރުސަތު ފަހިވުމަށް ހިޔާރުކުރާ ފަރާތަކަށް ވާ ނަމަ، ފަހި ފުރުސަތުގެ މަގު (ނޮން ކޮމްޕެޓިޓިވް) މެދުވެރިކޮށް ވަޒީފާއަށް އެދޭ ފަރާތްތަކުގެ ދަފުތަރުގައި ނޯޓުކުރެވިދާނެއެވެ.
"ފަންނުވެރިކަމުގެ ދާއިރާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ތަފާތު ވައްތަރުގެ ފަންނުތައް އުފެއްދުމާއި، އެ ފަންނުތައް މީހުންނާ ހަމަޔަށް ގެނެސްދިނުމަށް މަސައްކަތްކުރުމާއި އަދި ވަކި ހުނަރެއް ހުރެގެން ހަރަކާތްތެރިވާ މީހުންގެ ދާއިރާއަށެވެ.
"ފަންނުވެރިން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެކިއެކި ފަންނުގައި މޮޅު، ކުޅަދާނަ މީހުންނަށެވެ.
"އެންސީއޭ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، "ނޭށަނަލް ސެންޓަރ ފޮ ދި އާޓްސް" އަށެވެ.
"ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހަކަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށެވެ.
"އިމާރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން ނުވަތަ ފަރާތްތައް ވަޒީފާ އަދާކުރާ އޮފީހުގެ ނުވަތަ ތަނުގެ ހަތަރުފާރުން އެތެރެއަށެވެ. ހާމަކޮށް ފެންނަން އޮންނަ ގޮތަށް ހަތަރުފާރު ނެތް އަދި ހިޔާކޮށްފައިނުވާ ތަންތަން މާނައިގެ ތެރެޔަކު ނުހިމެނޭނެއެވެ.
"ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން" ނުވަތަ "ފަރާތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ދިގު މުއްދަތުގެ ޖިސްމާނީ އުނިކަމެއް ނުވަތަ ނަފްސާނީ އުނިކަމެއް ނުވަތަ ހިއްސުތަކުގެ އުނިކަމެއް ނުވަތަ ސިކުނޑީގެ އުނިކަމެއް ހުރި މީހަކަށް އެ އުނިކަމެއްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ އެންމެހައި ހުރަސްތަކާހުރެ މުޖުތަމައުގެ އެހެން މީހުންނާ އެއްހަމައެއްގައި ބޭނުންތެރިގޮތުގައި އެންމެ ފުރިހަމަޔަށް ބައިވެރިވެ ހަރަކާތްތެރިވެއުޅުމަށް ދަތިވާ ކޮންމެ މީހަކަށެވެ.
"ސެކިއުރިޓީޒް މުއާމަލާތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގާނޫނު ނަންބަރު 2006-02 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ ދަށުން، ހިންގޭ ސެކިއުރިޓީޒް އެސެޓްސް، އަދި އެހެނިހެން މާލީ ވަސީލަތްތައް، ގަތުމާއި، ވިއްކުމާއި، ބަދަލުކުރުމާއި، އަގު ދެއްކުމާއި، އަދި މުއާމަލާތްކުރުމާ ގުޅޭ ކޮންމެ އަމަލެއް ނުވަތަ އިންތިޒާމެކެވެ. މިއީ މި ގަވާއިދުގެ ދަށުން، ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތުގެ މަތީން ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންގެ ށަރުތުތައް ފުރިހަމަވާ ފަރާތަކުން ނުވަތަ އިންތިޒާމަކުން ކުރެވޭ މުއާމަލާތްތަކެކެވެ.
"ގުޅުންހުރި ފަރާތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކަށް، ބޮޑު ހިއްސާދާރަކަށް ނުވަތަ އެފަދަ ޑިރެކްޓަރަކަށް ނުވަތަ ބޮޑު ހިއްސާދާރަކާ ގުޅުންހުރި ފަރާތަކަށެވެ.
"ސެކިއުރިޓީޒް އެކައުންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ލައިސަންސް ދޫކޮށްފައިވާ ސެކިއުރިޓީޒް ޑިޕޮސިޓަރީގެ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީން ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންގެ ސެކިއުރިޓީޒް މުއާމަލާތްތައް ކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމަށް ޓަކައި ލައިސަންސް ދޫކޮށްފައިވާ ސެކިއުރިޓީޒް ޑިޕޮސިޓަރީގައި ހުޅުވައިފައިވާ ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުގެ އެކައުންޓަށެވެ.
"ލައިސަންސް ދޫކޮށްފައިވާ ސެކިއުރިޓީޒް ޑިޕޮސިޓަރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގާނޫނު ނަންބަރު 2006-02 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ލައިސަންސް ދީފައިވާ ސެކިއުރިޓީޒް ޑިޕޮސިޓަރީއަށެވެ.
"އެފް.އައި. އެކައުންޓިންގ ސިސްޓަމް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެފް.އައި.އޭޖެންޓެއް މެދުވެރިކޮށް ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންގެ ފައިސާ ބެލެހެއްޓުމަށް ޓަކައި އެފް.އައި.އޭޖެންޓަކު އުފައްދައި ބަލަހައްޓާ ކްލައެންޓް-ލެވެލް އެކައުންޓިންގ ސިސްޓަމަކަށެވެ. އެފް.އައި.އޭޖެންޓުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ބޭންކެއްގައި ބޭރުގެ ގިނަ އިންވެސްޓަރުންތަކެއްގެ އެއްކޮށްލެވިފައިވާ ބޭންކް އެކައުންޓެއް ހިންގާނެއެވެ. މި ބޭންކް އެކައުންޓުގައި، ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންގެ އެއްކުރެވިފައިވާ އެސެޓްތަކާއި މުއާމަލާތްތަކުގެ ފައިސާ ހިމެނެއެވެ. ބޭންކުގެ ބޭނުމަށް އެފް.އައި.އޭޖެންޓަކީ އެކައުންޓުގެ ވެރިފަރާތްކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އެފް.އައި.އޭޖެންޓުން ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންގެ ވަކިވަކި ހޯލްޑިންގތަކާއި މުއާމަލާތްތަކާއި ބެލެންސް ދައްކުވައިދޭ ތަފުސީލީ، ވަކިކުރެވިފައިވާ އިންޓަރނަލް ރިކޯޑުތައް އެފް.އައި. އެކައުންޓިންގ ސިސްޓަމްގައި ބަލަހައްޓާނެއެވެ.
"އެފް.އައި.އޭޖެންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށާއި އެ ފަރާތްތަކުގެ ކޮމްޕްލައަންސް ޕްރޮސެސްތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ ހުއްދަ އޮތޯރިޓީން ދީފައިވާ ލައިސަންސްޑް ޑީލަރުންނަށެވެ.
"އެސެންށަލް ފަންކްށަނާ ހިލާފަށް، އެހެނިހެން މަސައްކަތް ނުވަތަ މާޖިނަލް ފަންކްށަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަޒީފާގެ މައިގަނޑު އަސާސްތަކުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ މަސައްކަތްތަކަށެވެ. މިއީ މި މަސައްކަތްތައް އުނިކުރި ނަމަވެސް ނުވަތަ އެހެން ފަރާތަކާ ހަވާލުކުރި ނަމަވެސް އެ މީހެއްގެ ވަޒީފާގެ ދައުރަށް މާބޮޑު އަސަރެއްނުކުރާނެ މަސައްކަތްތަކެވެ. ގިނަގިނައިން ކުރަންނުޖެހޭ ކަންކަން ވެސް މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ހާއްސަކޮށް، ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މުވައްޒަފުންނަށް ވަޒީފާ ދިނުމުގައި އަދި ހަމަހަމަކަން ގެންގުޅުމުގައި ކޮންމެހެން ކުރަން މުހިންމުނޫން މިފަދަ ކަންތައްތައް އުނިކުރެވިދާނެއެވެ ނުވަތަ ބަދަލު ގެނެވިދާނެއެވެ.
"ސަބަބުވެރި އަދި ބަދަލު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް އިންސާނީ ހައްގުތައް ކަށަވަރުކުރުމަށް ޓަކައި، އަދި އެ މީހުންގެ އަސާސީ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ޓަކައި، ނިސްބަތުން ބޮޑު ނުވަތަ ނާޖާއިޒު ބުރައަކަށް ނުވާނޭހެން، އެކި ހާލަތްތަކުގައި ކޮންމެހެން ގެންނަންޖެހޭ އެކަށީގެންވާ ބަދަލުތަކަށެވެ. ސަބަބުވެރި ބަދަލުތަކަކީ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް، އެ މީހެއްގެ ބޭނުންތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް ގެނެވޭނެ ބަދަލުތަކެވެ.
"ފަހި ފުރުސަތު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހަކީ ވަޒީފާތަކުގެ އަސާސީ ށަރުތު ހަމަވާ މިންވަރަށް ތައުލީމާއި ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ ފަރާތަކަށް ވާ ނަމަ، ނުވަތަ އެ ފަރާތުގެ އެފަދަ ތައުލީމާއި ތަޖުރިބާ ހުރިކަމުގައި ވިޔަސް، (ނޮން ކޮމްޕެޓިޓިވް) މެދުވެރިކޮށް ވަޒީފާގެ ފުރުސަތު ފަހިވުމަށް ހިޔާރުކުރާ ފަރާތަކަށް ވާ ނަމަ، ފަހި ފުރުސަތުގެ މަގު (ނޮން ކޮމްޕެޓިޓިވް) މެދުވެރިކޮށް ވަޒީފާއަށް އެދޭ ފަރާތްތަކުގެ ދަފުތަރުގައި ނޯޓުކުރެވިދާނެއެވެ.
"ފަންނުވެރިކަމުގެ ދާއިރާ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ތަފާތު ވައްތަރުގެ ފަންނުތައް އުފެއްދުމާއި، އެ ފަންނުތައް މީހުންނާ ހަމަޔަށް ގެނެސްދިނުމަށް މަސައްކަތްކުރުމާއި އަދި ވަކި ހުނަރެއް ހުރެގެން ހަރަކާތްތެރިވާ މީހުންގެ ދާއިރާއަށެވެ.
"ފަންނުވެރިން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެކިއެކި ފަންނުގައި މޮޅު، ކުޅަދާނަ މީހުންނަށެވެ.
"އެންސީއޭ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، "ނޭށަނަލް ސެންޓަރ ފޮ ދި އާޓްސް" އަށެވެ.
"ވަޒީފާ ދޭ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހަކަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށެވެ.
"އިމާރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން ނުވަތަ ފަރާތްތައް ވަޒީފާ އަދާކުރާ އޮފީހުގެ ނުވަތަ ތަނުގެ ހަތަރުފާރުން އެތެރެއަށެވެ. ހާމަކޮށް ފެންނަން އޮންނަ ގޮތަށް ހަތަރުފާރު ނެތް އަދި ހިޔާކޮށްފައިނުވާ ތަންތަން މާނައިގެ ތެރެޔަކު ނުހިމެނޭނެއެވެ.
"ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން" ނުވަތަ "ފަރާތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ ދިގު މުއްދަތުގެ ޖިސްމާނީ އުނިކަމެއް ނުވަތަ ނަފްސާނީ އުނިކަމެއް ނުވަތަ ހިއްސުތަކުގެ އުނިކަމެއް ނުވަތަ ސިކުނޑީގެ އުނިކަމެއް ހުރި މީހަކަށް އެ އުނިކަމެއްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ އެންމެހައި ހުރަސްތަކާހުރެ މުޖުތަމައުގެ އެހެން މީހުންނާ އެއްހަމައެއްގައި ބޭނުންތެރިގޮތުގައި އެންމެ ފުރިހަމަޔަށް ބައިވެރިވެ ހަރަކާތްތެރިވެއުޅުމަށް ދަތިވާ ކޮންމެ މީހަކަށެވެ.
"ސެކިއުރިޓީޒް މުއާމަލާތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގާނޫނު ނަންބަރު 2006-02 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ ދަށުން، ހިންގޭ ސެކިއުރިޓީޒް އެސެޓްސް، އަދި އެހެނިހެން މާލީ ވަސީލަތްތައް، ގަތުމާއި، ވިއްކުމާއި، ބަދަލުކުރުމާއި، އަގު ދެއްކުމާއި، އަދި މުއާމަލާތްކުރުމާ ގުޅޭ ކޮންމެ އަމަލެއް ނުވަތަ އިންތިޒާމެކެވެ. މިއީ މި ގަވާއިދުގެ ދަށުން، ކަނޑައެޅިފައިވާ ގޮތުގެ މަތީން ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންގެ ށަރުތުތައް ފުރިހަމަވާ ފަރާތަކުން ނުވަތަ އިންތިޒާމަކުން ކުރެވޭ މުއާމަލާތްތަކެކެވެ.
"ގުޅުންހުރި ފަރާތްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުންފުނީގެ ޑިރެކްޓަރަކަށް، ބޮޑު ހިއްސާދާރަކަށް ނުވަތަ އެފަދަ ޑިރެކްޓަރަކަށް ނުވަތަ ބޮޑު ހިއްސާދާރަކާ ގުޅުންހުރި ފަރާތަކަށެވެ.
"ސެކިއުރިޓީޒް އެކައުންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ލައިސަންސް ދޫކޮށްފައިވާ ސެކިއުރިޓީޒް ޑިޕޮސިޓަރީގެ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީން ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންގެ ސެކިއުރިޓީޒް މުއާމަލާތްތައް ކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމަށް ޓަކައި ލައިސަންސް ދޫކޮށްފައިވާ ސެކިއުރިޓީޒް ޑިޕޮސިޓަރީގައި ހުޅުވައިފައިވާ ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުގެ އެކައުންޓަށެވެ.
"ލައިސަންސް ދޫކޮށްފައިވާ ސެކިއުރިޓީޒް ޑިޕޮސިޓަރީ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގާނޫނު ނަންބަރު 2006-02 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ސެކިއުރިޓީޒްއާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ ދަށުން އޮތޯރިޓީން ލައިސަންސް ދީފައިވާ ސެކިއުރިޓީޒް ޑިޕޮސިޓަރީއަށެވެ.
"އެފް.އައި. އެކައުންޓިންގ ސިސްޓަމް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އެފް.އައި.އޭޖެންޓެއް މެދުވެރިކޮށް ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންގެ ފައިސާ ބެލެހެއްޓުމަށް ޓަކައި އެފް.އައި.އޭޖެންޓަކު އުފައްދައި ބަލަހައްޓާ ކްލައެންޓް-ލެވެލް އެކައުންޓިންގ ސިސްޓަމަކަށެވެ. އެފް.އައި.އޭޖެންޓުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ބޭންކެއްގައި ބޭރުގެ ގިނަ އިންވެސްޓަރުންތަކެއްގެ އެއްކޮށްލެވިފައިވާ ބޭންކް އެކައުންޓެއް ހިންގާނެއެވެ. މި ބޭންކް އެކައުންޓުގައި، ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންގެ އެއްކުރެވިފައިވާ އެސެޓްތަކާއި މުއާމަލާތްތަކުގެ ފައިސާ ހިމެނެއެވެ. ބޭންކުގެ ބޭނުމަށް އެފް.އައި.އޭޖެންޓަކީ އެކައުންޓުގެ ވެރިފަރާތްކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އެފް.އައި.އޭޖެންޓުން ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންގެ ވަކިވަކި ހޯލްޑިންގތަކާއި މުއާމަލާތްތަކާއި ބެލެންސް ދައްކުވައިދޭ ތަފުސީލީ، ވަކިކުރެވިފައިވާ އިންޓަރނަލް ރިކޯޑުތައް އެފް.އައި. އެކައުންޓިންގ ސިސްޓަމްގައި ބަލަހައްޓާނެއެވެ.
"އެފް.އައި.އޭޖެންޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުން ރަޖިސްޓަރީކުރުމަށާއި އެ ފަރާތްތަކުގެ ކޮމްޕްލައަންސް ޕްރޮސެސްތައް ބެލެހެއްޓުމުގެ ހުއްދަ އޮތޯރިޓީން ދީފައިވާ ލައިސަންސްޑް ޑީލަރުންނަށެވެ.