ގާނޫނީ ރަދީފު
"އެޑްވަރސް ޑްރަގް ރިއެކްށަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭހުގެ ސަބަބުން ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރަށެވެ.
"ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ތަންތަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބައްޔެއް ދެނެގަތުމާއި، ފަރުވާ ދިނުމާއި ބަލިތަކުން ރައްކައުތެރިވުމަށް ކައުންސިލިންގ ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ރިހެބިލިޓޭޓިވް ނުވަތަ ޕެލިއޭޓިވް ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭ ތަންތަނުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށް ހުއްދަ ލިބިފައިވާ ތަންތަނަށެވެ.
"ގުޑް މެނުފެކްޗަރިންގ ޕްރެކްޓިސް (ޖީ.އެމް.ޕީ.)" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބައިނަލްއަގުވާމ ބެސްޓް ޕްރެކެޓިހާ އެއްގޮތަށް، ބޭސްތައް އުފެއްދުމާއި، ބޭހުގެ ރައްކައުތެރިކަމާއި، ބޭހުގެ ފެންވަރާއި، އެ ބޭހަކުން ފައިދާކުރާ މިންވަރު ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހީަތު ޖަމުއިއްޔާ (އަބްލިޔު.އެޗް.އޯ.) އިން ކަނޑައަޅައިފައިވާ މިންގަނޑަށެވެ.
"ރިލަޔަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭސް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމުގައި ދުނިޔޭގެ ސިއްހީަތު ޖަމުއިއްޔާއިން އިތުބާރު ހޯދައިފައިވާ ވަރުގަދަ ރެގިއުލޭޓަރީ އޮތޯރިޓީ ތަކުން އިވަލޭޓްކޮށް ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތައް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމުގައި ފުރިހަމަ އިވެލުއޭށަން ތަކުރާރުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އިތުބާރުކުރެވޭ ގައުމުތަކުގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނަ ރެގިއުލޭޓަރީ އޮތޯރިޓީ ތަކަށް ބަރޯސާވުމަށެވެ.
"ފުލް ޑޮޒިއަރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރިލަޔަންސް ޕާތްވޭގެ ދަށުން ކަވަރުނުކުރާ ގައުމުތަކުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތައް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް ޓަކައި ކަނޑައަޅައިފައިވާ އުސޫލުގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި ޓެކްނިކަލް ލިޔެކިޔުންތަ ކަށެވެ.
"ބްލެކްލިސްޓުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ސައްހަނޫން މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ޕްރޮޑަކްޓްތަކުގެ ކޮލިޓީ ތަކުރާރުކޮށް ފެއިލްވުމާއި، އޮޅުވައިލުމާއި، މަކަރުހެދުމާއި، ގަވާއިދުތަކަށް އަމަލުނުކުރުމުގެ ސަބަބުން، އަމިއްލަ ފަރުދަކަށް ނުވަތަ ކުންފުންޏަކަށް ނުވަތަ ޖަމުއިއްޔާއަކަށް ވަކި އިމްތިޔާޒުތަކެއް ނުވަތަ ފުރުސަތުތަކެއް ނުވަތަ ހިދުމަތްތަކެއް ރަސްމީ ކޮށް ދިނުން ވަގުތ ގޮތުން ހުއްޓައިލުމަށެވެ.
"ފާމަކޯވިޖިލަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭހުގެ ސަބަބުން ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރަށާއި ބޭހެއް ބޭނުންކުރުމުން ދިމާވާ ސިއްހީ މައްސަލަތައް ބަލައި ހޯދައި ދިރާސާކުރުމަށެވެ.
"ވިޖިލަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭހާ ގުޅޭގޮތުން ލިބޭ އެކިކަހަލަ އެލާޓްތަކާއި، ބޭހާ ގުޅޭގޮތުން ދުނިޔޭގެ އެކި ގައުމުތަކުގައި ކުރާ ރެގިއުލޭޓަރީ މަސައްކަތްތަކަށް ބަލައި ފިޔަވަޅު އެޅުމަށެވެ.
"ޕޯސްޓް މާކެޓް ސަރވެއިލަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މާކެޓުގައި ހުންނަ ބޭހުގެ ރައްކައުތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ގޮތުން ބަލަންޖެހޭ ކަންކަން ބަލައި މޮނިޓަރކުރުމަށެވެ.
"ބޭސްގުދަން" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭސް ރައްކައުކޮށް ގުދަންކޮށްފައި ބަހައްޓާ ތަންތަނަށެވެ.
"ރިކޯލްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހާލަތްތަކާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ މާކެޓުގައި ހުންނަ ބޭސް ވިއްކުން މަނާކުރުމަށާއި މާކެޓުން އެ ތަކެތި ނެގުމަށެވެ.
"ފާމަސިސްޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، "މޯލްޑިވްސް އެލައިޑް ހެލްތު ކައުންސިލް" ގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވ،ާ އަދި ފާމަސީ އެއްގައި ބޭސް ދޫކުރުމަށް "މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީ" ގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ފާމަސިސްޓުންނާއި ފާމަސީ އެސިސްޓެންޓުންނަށެވެ.
"ބަޔޮލޮޖިކަލްސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އިންސާނުންނަށް ކުރިމަތިވާ އެކިއެކި ބަލިތަކުން ރައްކައުތެރިވުމަށް ނުވަތަ ބައްޔަކަށް ފަރުވާކުރުމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ އުފެދުމުގައި ދިމާވެފައިވާ އުނިކަމެއް ނުވަތަ ހާލަތެއްގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ދަތިކަމަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން ދޭ ވެކްސިނެއް ނުވަތަ ލެޔާއި ލޭގެ މާއްދާއެއް އެކުލެވިގެންވާ އެއްޗެއް ނުވަތަ ބައެއް ނުވަތަ ލޭގެ ޑެރިވޭޓިވްއެއް ހިމެނޭ އެއްޗެއްސަށެވެ.
"އިމަޖެންސ ހާލަތު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ހާއްސަ ހާލަތެއްގެ ސަބަބުން އިންސާނުންގެ ފުރާނަ ސަލާމާތްކުރުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ބޭސް ބޭނުންވާ ހާލަތަށެވެ.
"ކުއްލި ހާލަތު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުއްލިއަކަށް ދިމާވާ ކަންކަމަށް ނުވަތަ ކުރިން އަންދާޒާނުކުރާ ފަދަ ހާލަތެއް ދިމާވުމަށެވެ.
"އެޑްވަރސް ޑްރަގް ރިއެކްށަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭހުގެ ސަބަބުން ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރަށެވެ.
"ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ތަންތަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބައްޔެއް ދެނެގަތުމާއި، ފަރުވާ ދިނުމާއި ބަލިތަކުން ރައްކައުތެރިވުމަށް ކައުންސިލިންގ ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ރިހެބިލިޓޭޓިވް ނުވަތަ ޕެލިއޭޓިވް ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭ ތަންތަނުގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށް ހުއްދަ ލިބިފައިވާ ތަންތަނަށެވެ.
"ގުޑް މެނުފެކްޗަރިންގ ޕްރެކްޓިސް (ޖީ.އެމް.ޕީ.)" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބައިނަލްއަގުވާމ ބެސްޓް ޕްރެކެޓިހާ އެއްގޮތަށް، ބޭސްތައް އުފެއްދުމާއި، ބޭހުގެ ރައްކައުތެރިކަމާއި، ބޭހުގެ ފެންވަރާއި، އެ ބޭހަކުން ފައިދާކުރާ މިންވަރު ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހީަތު ޖަމުއިއްޔާ (އަބްލިޔު.އެޗް.އޯ.) އިން ކަނޑައަޅައިފައިވާ މިންގަނޑަށެވެ.
"ރިލަޔަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭސް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމުގައި ދުނިޔޭގެ ސިއްހީަތު ޖަމުއިއްޔާއިން އިތުބާރު ހޯދައިފައިވާ ވަރުގަދަ ރެގިއުލޭޓަރީ އޮތޯރިޓީ ތަކުން އިވަލޭޓްކޮށް ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތައް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމުގައި ފުރިހަމަ އިވެލުއޭށަން ތަކުރާރުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އިތުބާރުކުރެވޭ ގައުމުތަކުގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނަ ރެގިއުލޭޓަރީ އޮތޯރިޓީ ތަކަށް ބަރޯސާވުމަށެވެ.
"ފުލް ޑޮޒިއަރ" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ރިލަޔަންސް ޕާތްވޭގެ ދަށުން ކަވަރުނުކުރާ ގައުމުތަކުގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތައް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް ޓަކައި ކަނޑައަޅައިފައިވާ އުސޫލުގައި ބަޔާންކުރާ އެންމެހައި ޓެކްނިކަލް ލިޔެކިޔުންތަ ކަށެވެ.
"ބްލެކްލިސްޓުކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ސައްހަނޫން މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ޕްރޮޑަކްޓްތަކުގެ ކޮލިޓީ ތަކުރާރުކޮށް ފެއިލްވުމާއި، އޮޅުވައިލުމާއި، މަކަރުހެދުމާއި، ގަވާއިދުތަކަށް އަމަލުނުކުރުމުގެ ސަބަބުން، އަމިއްލަ ފަރުދަކަށް ނުވަތަ ކުންފުންޏަކަށް ނުވަތަ ޖަމުއިއްޔާއަކަށް ވަކި އިމްތިޔާޒުތަކެއް ނުވަތަ ފުރުސަތުތަކެއް ނުވަތަ ހިދުމަތްތަކެއް ރަސްމީ ކޮށް ދިނުން ވަގުތ ގޮތުން ހުއްޓައިލުމަށެވެ.
"ފާމަކޯވިޖިލަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭހުގެ ސަބަބުން ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރަށާއި ބޭހެއް ބޭނުންކުރުމުން ދިމާވާ ސިއްހީ މައްސަލަތައް ބަލައި ހޯދައި ދިރާސާކުރުމަށެވެ.
"ވިޖިލަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭހާ ގުޅޭގޮތުން ލިބޭ އެކިކަހަލަ އެލާޓްތަކާއި، ބޭހާ ގުޅޭގޮތުން ދުނިޔޭގެ އެކި ގައުމުތަކުގައި ކުރާ ރެގިއުލޭޓަރީ މަސައްކަތްތަކަށް ބަލައި ފިޔަވަޅު އެޅުމަށެވެ.
"ޕޯސްޓް މާކެޓް ސަރވެއިލަންސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މާކެޓުގައި ހުންނަ ބޭހުގެ ރައްކައުތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ގޮތުން ބަލަންޖެހޭ ކަންކަން ބަލައި މޮނިޓަރކުރުމަށެވެ.
"ބޭސްގުދަން" ކަމުގައި ބުނެފައި އެވަނީ، ބޭސް ރައްކައުކޮށް ގުދަންކޮށްފައި ބަހައްޓާ ތަންތަނަށެވެ.
"ރިކޯލްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ގަވާއިދުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހާލަތްތަކާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ މާކެޓުގައި ހުންނަ ބޭސް ވިއްކުން މަނާކުރުމަށާއި މާކެޓުން އެ ތަކެތި ނެގުމަށެވެ.
"ފާމަސިސްޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، "މޯލްޑިވްސް އެލައިޑް ހެލްތު ކައުންސިލް" ގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވ،ާ އަދި ފާމަސީ އެއްގައި ބޭސް ދޫކުރުމަށް "މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީ" ގައި ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްފައިވާ ފާމަސިސްޓުންނާއި ފާމަސީ އެސިސްޓެންޓުންނަށެވެ.
"ބަޔޮލޮޖިކަލްސް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އިންސާނުންނަށް ކުރިމަތިވާ އެކިއެކި ބަލިތަކުން ރައްކައުތެރިވުމަށް ނުވަތަ ބައްޔަކަށް ފަރުވާކުރުމުގެ ގޮތުން ނުވަތަ އުފެދުމުގައި ދިމާވެފައިވާ އުނިކަމެއް ނުވަތަ ހާލަތެއްގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ މަސައްކަތްކުރުމަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ދަތިކަމަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމުގެ ގޮތުން ދޭ ވެކްސިނެއް ނުވަތަ ލެޔާއި ލޭގެ މާއްދާއެއް އެކުލެވިގެންވާ އެއްޗެއް ނުވަތަ ބައެއް ނުވަތަ ލޭގެ ޑެރިވޭޓިވްއެއް ހިމެނޭ އެއްޗެއްސަށެވެ.
"އިމަޖެންސ ހާލަތު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ހާއްސަ ހާލަތެއްގެ ސަބަބުން އިންސާނުންގެ ފުރާނަ ސަލާމާތްކުރުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ބޭސް ބޭނުންވާ ހާލަތަށެވެ.
"ކުއްލި ހާލަތު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކުއްލިއަކަށް ދިމާވާ ކަންކަމަށް ނުވަތަ ކުރިން އަންދާޒާނުކުރާ ފަދަ ހާލަތެއް ދިމާވުމަށެވެ.