ގާނޫނީ ރަދީފު
އެއްމެ ފަހުގެ
ވެރިފަރާތް (އުޅަނދުގެ)
"ވެރިފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އުޅަނދުގެ މިލްކުވެރިކަން ލިބިގެންވާ ފަރާތާއި، އުޅަނދެއް ޗާޓަރުކޮށްފައިވާ ފަރާތާއި، އުޅަނދުގެ އޭޖެންޓުކަން ކުރާ ފަރާތާއި، އުޅަނދުގެ މާސްޓަރު ނުވަތަ ކެޕްޓަން ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
ސްޓްރަކްޗަރގެ މަސައްކަތް
"ސްޓްރަކްޗަރގެ މަސައްކަތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތެއްގެ ސްޓްރަކްޗަރގެ ބައިތައް ހެދުމަށްޓަކައި ކުރެވޭ މަސައްކަތަށެވެ.
ގުދުރަތީ ނުރައްކާ
"ގުދުރަތީ ނުރައްކާ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ގުދުރަތީ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ނުރައްކަލަށެވެ.
ތަކެތި ޓެސްޓުކުރާ ފަރާތް
"ތަކެތި ޓެސްޓުކުރާ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތްކުރުމުގެ ދާއިރާގައި ބޭނުންކުރާ ތަކެއްޗާއި، އެތަކެތި ބޭނުންކުރާ ގޮތް ޓެސްޓުކުރާ ފަރާތްތަކަށެވެ.
ފިޔަވަޅު (އިމާރާތްކުރުމާއި ގުޅޭ)
"ފިޔަވަޅު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތްކުރުމުގެ ދާއިރާގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ހުއްދަދެވިފައިވާ ފަރާތަކާ ބެހޭގޮތުން ކުރެވިފައިވާ ށަކުވާއެއް، ނުވަތަ އެއިން ފަރާތެއްގެ ޢަމަލުތަކާމެދު ބަލައި ބެލުމަކުން ނިންމޭ ނިންމުމަކަށެވެ
ވިޔަފާރި
"ވިޔަފާރި" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ތިރީގައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމަކާގުޅޭ ވިޔަފާރިއެއް، ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއެއް، ނުވަތަ ފަންނެއް، ނުވަތަ ވަޒީފާއެއް، އަދި އެނޫނަސް ނަފާއެއްގެ ބޭނުމުގައި ހިންގޭ ހަރަކާތްތަކަށެވެ (1) މުދަލެއް ނުވަތަ ހިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް، ނުވަތަ ހޯދުމަށް؛ (2) ގޭބިސީ ޔުނިޓެއް ގަތުމާއި، ބިމުން ވިޔަފާރިއެއް ކުރުމަށް.
ވެރި ފަރާތް (އިމާރާތެއްގެ)
"ވެރި ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ (1) އެ އިމާރާތަކުން ކުލި އެ ފަރާތަކަށް ލިބޭ ފަރާތެއް ނުވަތަ އެ އިމާރާތެއް ކުއްޔަށްދީފިނަމަ، އެ އިމާރާތަކުން ކުލި އެ ފަރާތަކަށް އަމިއްލަ ހައިސިއްޔަތުން ލިބޭނެ ފަރާތަކަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ރަހުނެއްގެ ގޮތުގައި ގެ ހަވާލުވާ ފަރާތްވެސް ހިމެނެއެވެ. ނުވަތަ (2) ބައިބަޔަށް ބެހިފައިވާ އިމާރާތެއްގެ ޢާންމު ބައެއްނަމަ، އެ އިމާރާތެއް ބެލެހެއްޓުމަށް ހަވާލުވެފައިވާ ކުންފުންޏަށެވެ. ނުވަތަ (3) ބައިބަޔަށް ބެހިފައިވާ އިމާރާތެއްގެ ޢާންމު ސަރަހައްދުގެ ބަޔަކުން ކުލި ނުވަތަ ފީ ލިބޭ ފަރާތެއް، ނުވަތަ އެ ބައެއް ބެލެހެއްޓުމަށް ހަވާލުވެފައިވާ ފަރާތަށެވެ. ނުވަތަ (4) ރިއަލް އެސްޓޭޓް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭށަނެއްގެ ދަށުން ދިރިއުޅުމަށް ހެދިފައިވާ ނުވަތަ ވިޔަފާރި އިމާރާތެއްގެ ޢާންމު ބައެއްނަމަ، އެ ކޯޕަރޭށަނެއްގެ ބޯޑަށެވެ. ނުވަތަ (5) ބައިބަޔަށް ބެހިފައިނުވާ އިމާރާތެއްގެ ޢާންމު ބައެއްނަމަ، އެ ބައެއް ބެލެހެއްޓުމަށް ހަވާލުވެފައިވާ ކުންފުންޏެއް ނުވަތަ އެ ބަޔަކުން ކުލި ލިބޭ ފަރާތެއް، ނުވަތަ އެ ބައެއް ބެލެހެއްޓުމާ ހަވާލުވެފައިވާ ފަރާތަށެވެ.
އިމާރާތްކުރުވާ ފަރާތް
"އިމާރާތްކުރުވާ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތުގެ ވެރިފަރާތް ނުވަތަ މި އަކުރުގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން އިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތެއް ކުރުވާ ކޮންމެ ފަރާތަކަށެވެ. އަދި ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން އިމާރާތް ތަރައްގީކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް، ވިޔަފާރިއެއްގެ ގޮތުގައި ކުރާ ކޮންމެ ފަރާތަކަށެވެ (1) އިމާރާތްކުރުން؛ ނުވަތަ (2) އިމާރާތްކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ތަނަވަސް ކޮށްދިނުން؛ ނުވަތަ (3) އިމާރާތްކުރި ނުވަތަ އިމާރާތްކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ ތަނަވަސް ކޮށްދޭ ފަރާތުގެ ކިބައިން އެ އިމާރާތް ގަންނަ ފަރާތް.
ކުރެހުމާއި ލިޔުންތައް
"ކުރެހުމާއި ލިޔުންތައް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތެއް ކުރުމުގައި ނުވަތަ އިމާރާތަކަށް ބަދަލެއް ގެނައުމުގައި ވަކި ސްޕެސިފިކޭށަންތަކަކާ އެއްގޮތަށް އެކަން ކުރުމަށްޓަކައި ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާ ޑިޒައިންތަކާއި ކުރެހުންތަކާއި ލިޔުންތަކަށެވެ.
ބަދަލު ގެނައުން
"ބަދަލު ގެނައުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކަމަށްވާނަމަ، އެ އިމާރާތެއް މަރާމާތުކުރުމާއި، ބޮޑުކުރުމާއި، އެ އިމާރާތް އަލުން އެޅުމާއި، އަލުން ކޮޅަށްޖެހުމާއި، އެ އިމާރާތަށް ބައެއް އިތުރުކުރުމާއި، އިމާރާތުން ބައެއް އުނިކުރުން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
ބަދަލު ގެނައުން
"ބަދަލު ގެނައުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކަމަށްވާނަމަ، އެ އިމާރާތެއް މަރާމާތުކުރުމާއި، ބޮޑުކުރުމާއި، އެ އިމާރާތް އަލުން އެޅުމާއި، އަލުން ކޮޅަށްޖެހުމާއި، އެ އިމާރާތަށް ބައެއް އިތުރުކުރުމާއި، އިމާރާތުން ބައެއް އުނިކުރުން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
ރަޖިސްޓަރީ
"ރަޖިސްޓަރީ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަކުރެވޭ ފަރާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު އެކުލެވޭ ގޮތަށް މިނިސްޓްރީން ލިޔެ ބަލަހައްޓާ ދަފްތަރަށެވެ.
ނިށާން އަސްކަރީގެ ވެރިކަން
"ނިށާން އަސްކަރީގެ ވެރިކަން" (ނ.އ.ވ) މިއީ ގައުމާއި ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި އަސްކަރީގޮތުން ސިފައިން ކުރާ ހިދުމަތަށާއި، ގައުމެއްގެއިސްތިގްލާލާއި ސިޔާދަތު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގޮތުން ހާއްސަ މުހިންމު ހިދުމަތްތަކެއް ކޮށްފައިވާ މީހުންނަށާއި، ބައިނަލްއަގްވާމީ ފެންވަރެއްގައިއަސްކަރީގޮތުން ވިޔަސް، ހިދުމަތްކޮށްފައިވާ މީހުންނަށް ދެވޭ އިއްޒަތެކެވެ.އަދި ސިިފައިންގެ ހިދުމަތުގައި ތިމާގެ ހަށިގަނޑާއި ފުރާނައިން ގުރުބާންވެފައިވާށަހީދުންނަށާއި، އެމީހެއްގެ ޖިހާދުގައި ލާމަސީލު ނަމޫނާއެއް ދައްކައިދީފައިވާ ސިފައިންގެ މީހަކަށްވެސް މިއިއްޒަތް ދެވިދާނެއެވެ.
ނިށާާން އިސްކަންދަރުގެ އިއްޒަތުގެ ވެރިކަން
"ނިށާާން އިސްކަންދަރުގެ އިއްޒަތުގެ ވެރިކަން" (ނ.އ.އ.ވ) މި އިއްޒަތް ނިސްބަތް ކޮށްފައިވަނީ، އައްސުލްތާން އިބްރާހިމް އިސްކަންދަރު ސިރީ ކުލަރަންމީބަ ކައްތިރި ބަވަނަ މަހާރަދުންނަށެވެ.
ނިށާން ށަހީދު އަލީގެ އިއްޒަތުގެ ވެރިކަން
"ނިށާން ށަހީދު އަލީގެ އިއްޒަތުގެ ވެރިކަން" (ނ.ށ.އ.އ.ވ) މިއިއްޒަތް ނިސްބަތްކޮށްފައިވަނީ، އައްސުލްތާނުލް އަލީ (6 ވަނަ) ސިރީ އައުދަ ސިޔާކަ ކައްތިރި މަހާރަދުންނަށެވެ.
ވެރިފަރާތް (އުޅަނދުގެ)
"ވެރިފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އުޅަނދުގެ މިލްކުވެރިކަން ލިބިގެންވާ ފަރާތާއި، އުޅަނދެއް ޗާޓަރުކޮށްފައިވާ ފަރާތާއި، އުޅަނދުގެ އޭޖެންޓުކަން ކުރާ ފަރާތާއި، އުޅަނދުގެ މާސްޓަރު ނުވަތަ ކެޕްޓަން ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
ސްޓްރަކްޗަރގެ މަސައްކަތް
"ސްޓްރަކްޗަރގެ މަސައްކަތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތެއްގެ ސްޓްރަކްޗަރގެ ބައިތައް ހެދުމަށްޓަކައި ކުރެވޭ މަސައްކަތަށެވެ.
ގުދުރަތީ ނުރައްކާ
"ގުދުރަތީ ނުރައްކާ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ގުދުރަތީ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ނުރައްކަލަށެވެ.
ތަކެތި ޓެސްޓުކުރާ ފަރާތް
"ތަކެތި ޓެސްޓުކުރާ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތްކުރުމުގެ ދާއިރާގައި ބޭނުންކުރާ ތަކެއްޗާއި، އެތަކެތި ބޭނުންކުރާ ގޮތް ޓެސްޓުކުރާ ފަރާތްތަކަށެވެ.
ފިޔަވަޅު (އިމާރާތްކުރުމާއި ގުޅޭ)
"ފިޔަވަޅު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތްކުރުމުގެ ދާއިރާގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ހުއްދަދެވިފައިވާ ފަރާތަކާ ބެހޭގޮތުން ކުރެވިފައިވާ ށަކުވާއެއް، ނުވަތަ އެއިން ފަރާތެއްގެ ޢަމަލުތަކާމެދު ބަލައި ބެލުމަކުން ނިންމޭ ނިންމުމަކަށެވެ
ވިޔަފާރި
"ވިޔަފާރި" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ތިރީގައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމަކާގުޅޭ ވިޔަފާރިއެއް، ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއެއް، ނުވަތަ ފަންނެއް، ނުވަތަ ވަޒީފާއެއް، އަދި އެނޫނަސް ނަފާއެއްގެ ބޭނުމުގައި ހިންގޭ ހަރަކާތްތަކަށެވެ (1) މުދަލެއް ނުވަތަ ހިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް، ނުވަތަ ހޯދުމަށް؛ (2) ގޭބިސީ ޔުނިޓެއް ގަތުމާއި، ބިމުން ވިޔަފާރިއެއް ކުރުމަށް.
ވެރި ފަރާތް (އިމާރާތެއްގެ)
"ވެރި ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ (1) އެ އިމާރާތަކުން ކުލި އެ ފަރާތަކަށް ލިބޭ ފަރާތެއް ނުވަތަ އެ އިމާރާތެއް ކުއްޔަށްދީފިނަމަ، އެ އިމާރާތަކުން ކުލި އެ ފަރާތަކަށް އަމިއްލަ ހައިސިއްޔަތުން ލިބޭނެ ފަރާތަކަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ރަހުނެއްގެ ގޮތުގައި ގެ ހަވާލުވާ ފަރާތްވެސް ހިމެނެއެވެ. ނުވަތަ (2) ބައިބަޔަށް ބެހިފައިވާ އިމާރާތެއްގެ ޢާންމު ބައެއްނަމަ، އެ އިމާރާތެއް ބެލެހެއްޓުމަށް ހަވާލުވެފައިވާ ކުންފުންޏަށެވެ. ނުވަތަ (3) ބައިބަޔަށް ބެހިފައިވާ އިމާރާތެއްގެ ޢާންމު ސަރަހައްދުގެ ބަޔަކުން ކުލި ނުވަތަ ފީ ލިބޭ ފަރާތެއް، ނުވަތަ އެ ބައެއް ބެލެހެއްޓުމަށް ހަވާލުވެފައިވާ ފަރާތަށެވެ. ނުވަތަ (4) ރިއަލް އެސްޓޭޓް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭށަނެއްގެ ދަށުން ދިރިއުޅުމަށް ހެދިފައިވާ ނުވަތަ ވިޔަފާރި އިމާރާތެއްގެ ޢާންމު ބައެއްނަމަ، އެ ކޯޕަރޭށަނެއްގެ ބޯޑަށެވެ. ނުވަތަ (5) ބައިބަޔަށް ބެހިފައިނުވާ އިމާރާތެއްގެ ޢާންމު ބައެއްނަމަ، އެ ބައެއް ބެލެހެއްޓުމަށް ހަވާލުވެފައިވާ ކުންފުންޏެއް ނުވަތަ އެ ބަޔަކުން ކުލި ލިބޭ ފަރާތެއް، ނުވަތަ އެ ބައެއް ބެލެހެއްޓުމާ ހަވާލުވެފައިވާ ފަރާތަށެވެ.
އިމާރާތްކުރުވާ ފަރާތް
"އިމާރާތްކުރުވާ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތުގެ ވެރިފަރާތް ނުވަތަ މި އަކުރުގެ (2) ވަނަ ނަންބަރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން އިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތެއް ކުރުވާ ކޮންމެ ފަރާތަކަށެވެ. އަދި ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން އިމާރާތް ތަރައްގީކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެއް، ވިޔަފާރިއެއްގެ ގޮތުގައި ކުރާ ކޮންމެ ފަރާތަކަށެވެ (1) އިމާރާތްކުރުން؛ ނުވަތަ (2) އިމާރާތްކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ތަނަވަސް ކޮށްދިނުން؛ ނުވަތަ (3) އިމާރާތްކުރި ނުވަތަ އިމާރާތްކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ ތަނަވަސް ކޮށްދޭ ފަރާތުގެ ކިބައިން އެ އިމާރާތް ގަންނަ ފަރާތް.
ކުރެހުމާއި ލިޔުންތައް
"ކުރެހުމާއި ލިޔުންތައް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތެއް ކުރުމުގައި ނުވަތަ އިމާރާތަކަށް ބަދަލެއް ގެނައުމުގައި ވަކި ސްޕެސިފިކޭށަންތަކަކާ އެއްގޮތަށް އެކަން ކުރުމަށްޓަކައި ތައްޔާރުކުރެވިފައިވާ ޑިޒައިންތަކާއި ކުރެހުންތަކާއި ލިޔުންތަކަށެވެ.
ބަދަލު ގެނައުން
"ބަދަލު ގެނައުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކަމަށްވާނަމަ، އެ އިމާރާތެއް މަރާމާތުކުރުމާއި، ބޮޑުކުރުމާއި، އެ އިމާރާތް އަލުން އެޅުމާއި، އަލުން ކޮޅަށްޖެހުމާއި، އެ އިމާރާތަށް ބައެއް އިތުރުކުރުމާއި، އިމާރާތުން ބައެއް އުނިކުރުން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
ބަދަލު ގެނައުން
"ބަދަލު ގެނައުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، އިމާރާތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކަމަށްވާނަމަ، އެ އިމާރާތެއް މަރާމާތުކުރުމާއި، ބޮޑުކުރުމާއި، އެ އިމާރާތް އަލުން އެޅުމާއި، އަލުން ކޮޅަށްޖެހުމާއި، އެ އިމާރާތަށް ބައެއް އިތުރުކުރުމާއި، އިމާރާތުން ބައެއް އުނިކުރުން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
ރަޖިސްޓަރީ
"ރަޖިސްޓަރީ" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްދަކުރެވޭ ފަރާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު އެކުލެވޭ ގޮތަށް މިނިސްޓްރީން ލިޔެ ބަލަހައްޓާ ދަފްތަރަށެވެ.
ނިށާން އަސްކަރީގެ ވެރިކަން
"ނިށާން އަސްކަރީގެ ވެރިކަން" (ނ.އ.ވ) މިއީ ގައުމާއި ރައްޔިތުންގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި އަސްކަރީގޮތުން ސިފައިން ކުރާ ހިދުމަތަށާއި، ގައުމެއްގެއިސްތިގްލާލާއި ސިޔާދަތު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގޮތުން ހާއްސަ މުހިންމު ހިދުމަތްތަކެއް ކޮށްފައިވާ މީހުންނަށާއި، ބައިނަލްއަގްވާމީ ފެންވަރެއްގައިއަސްކަރީގޮތުން ވިޔަސް، ހިދުމަތްކޮށްފައިވާ މީހުންނަށް ދެވޭ އިއްޒަތެކެވެ.އަދި ސިިފައިންގެ ހިދުމަތުގައި ތިމާގެ ހަށިގަނޑާއި ފުރާނައިން ގުރުބާންވެފައިވާށަހީދުންނަށާއި، އެމީހެއްގެ ޖިހާދުގައި ލާމަސީލު ނަމޫނާއެއް ދައްކައިދީފައިވާ ސިފައިންގެ މީހަކަށްވެސް މިއިއްޒަތް ދެވިދާނެއެވެ.
ނިށާާން އިސްކަންދަރުގެ އިއްޒަތުގެ ވެރިކަން
"ނިށާާން އިސްކަންދަރުގެ އިއްޒަތުގެ ވެރިކަން" (ނ.އ.އ.ވ) މި އިއްޒަތް ނިސްބަތް ކޮށްފައިވަނީ، އައްސުލްތާން އިބްރާހިމް އިސްކަންދަރު ސިރީ ކުލަރަންމީބަ ކައްތިރި ބަވަނަ މަހާރަދުންނަށެވެ.
ނިށާން ށަހީދު އަލީގެ އިއްޒަތުގެ ވެރިކަން
"ނިށާން ށަހީދު އަލީގެ އިއްޒަތުގެ ވެރިކަން" (ނ.ށ.އ.އ.ވ) މިއިއްޒަތް ނިސްބަތްކޮށްފައިވަނީ، އައްސުލްތާނުލް އަލީ (6 ވަނަ) ސިރީ އައުދަ ސިޔާކަ ކައްތިރި މަހާރަދުންނަށެވެ.