ގާނޫނީ ރަދީފު
އެއްމެ ފަހުގެ
ޓެކްސް ކްރެޑިޓް
"ޓެކްސް ކްރެޑިޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނެއްގައި ހިންގާ އިގްތިސާދީ މަސައްކަތަކާ ގުޅިގެން އާންމު އުސޫލުން ދައްކަންޖެހޭ ޓެކުހުގެ މިންވަރުން އަޅާކެނޑުމަށް އެ ޑިވެލޮޕަރަށް ނުވަތަ އިންވެސްޓަރަށް ލިބިދެވޭ ފުރުސަތަށެވެ. ނުވަތަ އިނާޔަތަށެވެ.
ޓެކްސް ރިލީފް
"ޓެކްސް ރިލީފް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނެއްގައި ހިންގާ އިގްތިސާދީ މަސައްކަތަކާ ގުޅިގެން އާންމު އުސޫލުން ދައްކަންޖެހޭ ޓެކުހުގެ މިންވަރަށް، އެ ޒޯނުގެ ޑިވެލޮޕަރަށް ނުވަތަ އިންވެސްޓަރަށް ދެވޭ ލުޔަކަށެވެ.
ޒޯން
"ޒޯން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނުގެ ގޮތުގައި މާނަކޮށްދީފައިވާ މިނިވަން ވިޔަފާރި ސަރަހައްދަށެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަސްޓަމްސް ސަރަހައްދު
"ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަސްޓަމްސް ސަރަހައްދު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަސްޓަމްސް ގާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަސްޓަމްސްގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުގައި ކަސްޓަމްސް ޕްރޮސީޖަރުތައް ހިނގާ ކަސްޓަމްސް ސަރަހައްދުތަކަށެވެ. އޭގެތެރޭގައި ޒޯން ފިޔަވައި މުޅި ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދު ހިމެނިގެންވެއެވެ.
މީހަކު
"މީހަކު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެއްސެއް ނުވަތަ ބިދޭސީއެއްކަމަށް ވީނަމަވެސް ތަބީއީ ށަހްސާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏެއް ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭން ބޭރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏެއް ނަމަވެސް ގާނޫނީ ށަހްސު ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
ވިޔަފާރި
"ވިޔަފާރި" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ބިމާއި، ބިމާ ގުޅިފައިވާ އުފުލޭ މުދަލާއި ނުއުފުލޭ މުދަލާއި، ގާނޫނުން އުފައްދާ ހައްގާއި ވާޖިބާއި، ގާނޫނުން ލިބިދޭ އިނާޔަތްތަކާއި އިމްތިޔާޒުތަކާއި، މުދާ ގަނެވިއްކުމުގެ ގޮތުންނާއި އާމްދަނީ ހޯދުމުގެގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތަށާއި، ވިޔަފާރި އުސޫލުން ދޭ ހިދުމަތަށާއި ކުރާ ނުވަތަ ހިންގާ މަސައްކަތް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ. އަދި އެ މަސައްކަތްކުރުމަށްޓަކައި ހޯދާފައިވާ މުދާ ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ. އަދި އެ ވިޔަފާރިއަކާގުޅޭ ހައްގުތަކާއި ޒިންމާތައްވެސް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
އެކްސްޕޯޓް ކުރުން
"އެކްސްޕޯޓް ކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މުދަލާއި ހިދުމަތް، ޒޯނެއް މެދުވެރިކޮށް، ރާއްޖޭން ބޭރަށް، ކަނޑުމަގުން، ވައިގެމަގުން، ނުވަތަ އެއްގަމުމަގުން ގެންދިއުމަށް؛ ނުވަތަ ކަސްޓަމްސް ސަރަހައްދަކުން ޒޯނެއްގެ ޑިވެލޮޕަރަށް ނުވަތަ އިންވެސްޓަރަށް މުދަލެއް ނުވަތަ ހިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް؛ ނުވަތަ އެއް ޒޯނެއްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ދެ އިންވެސްޓަރެއްގެ ދެމެދުގައި އެކަކު އަނެކަކަށް މުދަލެއް ނުވަތަ ހިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށެވެ.
އުމްރާނީ ވަސީލަތް
"އުމްރާނީ ވަސީލަތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނެއް ތަރައްގީކުރުމުގައި އެ ޒޯނުގައި ގާއިމުކުރަންޖެހޭ އަސާސީ ވަސީލަތްތަކަށާއި މާއްދީ ވަސީލަތްތަކަށާއި އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރުގެ ވަސީލަތްތަކަށާއި ހިދުމަތްތަކަށާއި ފަސޭހަތަކަށެވެ.
އިގްތިސާދީ މަސައްކަތް
"އިގްތިސާދީ މަސައްކަތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނެއްގައި ހިންގާ އިގްތިސާދީ ނުވަތަ މާލީ ހަރަކާތްތަކާއި މަށްރޫއުތަކާއި ވިޔަފާރިތަކާއި ނަފާ ހޯދުމަށް ހިންގާ އެހެން މަސައްކަތްތައް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
އިމްޕޯޓް ކުރުން
"އިމްޕޯޓް ކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މުދަލާއި ހިދުމަތް، ޒޯނެއް މެދުވެރިކޮށް، ރާއްޖޭން ބޭރުން ރާއްޖެއަށް، ކަނޑުމަގުން، ވައިގެމަގުން، ނުވަތަ އެއްގަމުމަގުން ގެނައުމަށް؛ ނުވަތަ އެއް ޒޯނެއްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ދެ އިންވެސްޓަރެއްގެ ދެމެދުގައި އެކެއްގެ ކިބައިން އަނެކަކު މުދަލެއް ނުވަތަ ހިދުމަތެއް ލިބިގަތުމަށެވެ.
އިންވެސްޓްމަންޓް އެގްރިމަންޓް
"އިންވެސްޓްމަންޓް އެގްރިމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހިންގުމަށް ހުއްދަކުރާ ޒޯނެއްގެ ތަފްސީލުތަކާއި، އެ ޒޯނުގައި ހިންގަން ހުއްދަކުރާ އިގްތިސާދީ މަސައްކަތްތަކާއި އިންވެސްޓްމަންޓްތަކުގެ ތަފްސީލުތަކާއި، އެ ޒޯން ތަރައްގީކުރުމަށް ކުރާނެ ހޭދައިގެ މިންވަރުތަކާއި، އެ ޒޯނުގައި ކުރާ އިންވެސްޓްމަންޓާގުޅޭ ށަރުތުތަކާއި، އެ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހި ސަރުކާރުން ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާ އިނާޔަތްތަކާއި، އެ ޒޯނުގައި ކުރާ އިންވެސްޓްމަންޓާ ގުޅޭގޮތުން ސަރުކާރުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން، އެ ޒޯނުގެ ޑިވެލޮޕަރާއި ބޯޑާ ދެމެދު ސޮއިކުރާ އެއްބަސްވުމަށެވެ.
އިނާޔަތް
"އިނާޔަތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ލުޔާއި ފަސޭހައާއި އިމްތިޔާޒާއި އިސްތިސްނާއާއި މަންފާ ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
އިހްތިސާސް
"އިހްތިސާސް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ވަކި މައްސަލައެއް ނުވަތަ ކަމެއް ބަލައި، ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރާއި ހައިސިއްޔަތު ލިބިގެންވުމަށެވެ. ނުވަތަ އެގޮތުން ލިބިގެންވާ ބާރަށް ނުވަތަ ހައިސިއްޔަތަށެވެ.
ބިން
"ބިން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނެއް ތަރައްގީކުރުމުގެ ހުއްދަ ދޭއިރު އެ ޒޯނެއްގައި ހިމެނޭ ބިމަށާއި، އެ ޒޯނެއް ތަރައްގީކުރުމުގައި އެ ޒޯނެއްގެ ޑިވެލޮޕަރު އުފައްދާ ބިން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ. އަދި، އެއިން ކޮންމެ ބާވަތެއްގެ ބިމަކާ ގުޅިފައިވާ ނުއުފުލޭ މުދަލާއި، ދާއިމަށް އެ ބިމެއްގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭގޮތަށް އެ ބިމެއްގައި ހަރުކޮށްފައިވާ އުފުލޭ މުދާ ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
ނެގެޓިވް ލިސްޓް
"ނެގެޓިވް ލިސްޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނެއްގައި އުފައްދާ މުދަލުގެ ތެރެއިން، ޑިއުޓީ ދެއްކުމަށްފަހުގައިވެސް، ޑޮމެސްޓިކް މާކެޓަށް ނުވިއްކޭނެ މުދަލަށެވެ. ނުވަތަ ޑޮމެސްޓިކް މާކެޓަށް ނުދެވޭނެ ހިދުމަތަށެވެ.
ޓެކްސް ކްރެޑިޓް
"ޓެކްސް ކްރެޑިޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނެއްގައި ހިންގާ އިގްތިސާދީ މަސައްކަތަކާ ގުޅިގެން އާންމު އުސޫލުން ދައްކަންޖެހޭ ޓެކުހުގެ މިންވަރުން އަޅާކެނޑުމަށް އެ ޑިވެލޮޕަރަށް ނުވަތަ އިންވެސްޓަރަށް ލިބިދެވޭ ފުރުސަތަށެވެ. ނުވަތަ އިނާޔަތަށެވެ.
ޓެކްސް ރިލީފް
"ޓެކްސް ރިލީފް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނެއްގައި ހިންގާ އިގްތިސާދީ މަސައްކަތަކާ ގުޅިގެން އާންމު އުސޫލުން ދައްކަންޖެހޭ ޓެކުހުގެ މިންވަރަށް، އެ ޒޯނުގެ ޑިވެލޮޕަރަށް ނުވަތަ އިންވެސްޓަރަށް ދެވޭ ލުޔަކަށެވެ.
ޒޯން
"ޒޯން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނުގެ ގޮތުގައި މާނަކޮށްދީފައިވާ މިނިވަން ވިޔަފާރި ސަރަހައްދަށެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަސްޓަމްސް ސަރަހައްދު
"ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަސްޓަމްސް ސަރަހައްދު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަސްޓަމްސް ގާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަސްޓަމްސްގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށުގައި ކަސްޓަމްސް ޕްރޮސީޖަރުތައް ހިނގާ ކަސްޓަމްސް ސަރަހައްދުތަކަށެވެ. އޭގެތެރޭގައި ޒޯން ފިޔަވައި މުޅި ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދު ހިމެނިގެންވެއެވެ.
މީހަކު
"މީހަކު" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ދިވެއްސެއް ނުވަތަ ބިދޭސީއެއްކަމަށް ވީނަމަވެސް ތަބީއީ ށަހްސާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏެއް ނުވަތަ ދިވެހިރާއްޖޭން ބޭރުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކުންފުންޏެއް ނަމަވެސް ގާނޫނީ ށަހްސު ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
ވިޔަފާރި
"ވިޔަފާރި" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ބިމާއި، ބިމާ ގުޅިފައިވާ އުފުލޭ މުދަލާއި ނުއުފުލޭ މުދަލާއި، ގާނޫނުން އުފައްދާ ހައްގާއި ވާޖިބާއި، ގާނޫނުން ލިބިދޭ އިނާޔަތްތަކާއި އިމްތިޔާޒުތަކާއި، މުދާ ގަނެވިއްކުމުގެ ގޮތުންނާއި އާމްދަނީ ހޯދުމުގެގޮތުން ކުރާ މަސައްކަތަށާއި، ވިޔަފާރި އުސޫލުން ދޭ ހިދުމަތަށާއި ކުރާ ނުވަތަ ހިންގާ މަސައްކަތް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ. އަދި އެ މަސައްކަތްކުރުމަށްޓަކައި ހޯދާފައިވާ މުދާ ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ. އަދި އެ ވިޔަފާރިއަކާގުޅޭ ހައްގުތަކާއި ޒިންމާތައްވެސް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
އެކްސްޕޯޓް ކުރުން
"އެކްސްޕޯޓް ކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މުދަލާއި ހިދުމަތް، ޒޯނެއް މެދުވެރިކޮށް، ރާއްޖޭން ބޭރަށް، ކަނޑުމަގުން، ވައިގެމަގުން، ނުވަތަ އެއްގަމުމަގުން ގެންދިއުމަށް؛ ނުވަތަ ކަސްޓަމްސް ސަރަހައްދަކުން ޒޯނެއްގެ ޑިވެލޮޕަރަށް ނުވަތަ އިންވެސްޓަރަށް މުދަލެއް ނުވަތަ ހިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް؛ ނުވަތަ އެއް ޒޯނެއްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ދެ އިންވެސްޓަރެއްގެ ދެމެދުގައި އެކަކު އަނެކަކަށް މުދަލެއް ނުވަތަ ހިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށެވެ.
އުމްރާނީ ވަސީލަތް
"އުމްރާނީ ވަސީލަތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނެއް ތަރައްގީކުރުމުގައި އެ ޒޯނުގައި ގާއިމުކުރަންޖެހޭ އަސާސީ ވަސީލަތްތަކަށާއި މާއްދީ ވަސީލަތްތަކަށާއި އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރުގެ ވަސީލަތްތަކަށާއި ހިދުމަތްތަކަށާއި ފަސޭހަތަކަށެވެ.
އިގްތިސާދީ މަސައްކަތް
"އިގްތިސާދީ މަސައްކަތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނެއްގައި ހިންގާ އިގްތިސާދީ ނުވަތަ މާލީ ހަރަކާތްތަކާއި މަށްރޫއުތަކާއި ވިޔަފާރިތަކާއި ނަފާ ހޯދުމަށް ހިންގާ އެހެން މަސައްކަތްތައް ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
އިމްޕޯޓް ކުރުން
"އިމްޕޯޓް ކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މުދަލާއި ހިދުމަތް، ޒޯނެއް މެދުވެރިކޮށް، ރާއްޖޭން ބޭރުން ރާއްޖެއަށް، ކަނޑުމަގުން، ވައިގެމަގުން، ނުވަތަ އެއްގަމުމަގުން ގެނައުމަށް؛ ނުވަތަ އެއް ޒޯނެއްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ދެ އިންވެސްޓަރެއްގެ ދެމެދުގައި އެކެއްގެ ކިބައިން އަނެކަކު މުދަލެއް ނުވަތަ ހިދުމަތެއް ލިބިގަތުމަށެވެ.
އިންވެސްޓްމަންޓް އެގްރިމަންޓް
"އިންވެސްޓްމަންޓް އެގްރިމަންޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހިންގުމަށް ހުއްދަކުރާ ޒޯނެއްގެ ތަފްސީލުތަކާއި، އެ ޒޯނުގައި ހިންގަން ހުއްދަކުރާ އިގްތިސާދީ މަސައްކަތްތަކާއި އިންވެސްޓްމަންޓްތަކުގެ ތަފްސީލުތަކާއި، އެ ޒޯން ތަރައްގީކުރުމަށް ކުރާނެ ހޭދައިގެ މިންވަރުތަކާއި، އެ ޒޯނުގައި ކުރާ އިންވެސްޓްމަންޓާގުޅޭ ށަރުތުތަކާއި، އެ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ދިވެހި ސަރުކާރުން ދިނުމަށް ކަނޑައަޅާ އިނާޔަތްތަކާއި، އެ ޒޯނުގައި ކުރާ އިންވެސްޓްމަންޓާ ގުޅޭގޮތުން ސަރުކާރުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަންކަން ހިމެނޭގޮތުން، އެ ޒޯނުގެ ޑިވެލޮޕަރާއި ބޯޑާ ދެމެދު ސޮއިކުރާ އެއްބަސްވުމަށެވެ.
އިނާޔަތް
"އިނާޔަތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ލުޔާއި ފަސޭހައާއި އިމްތިޔާޒާއި އިސްތިސްނާއާއި މަންފާ ހިމެނޭ ގޮތުންނެވެ.
އިހްތިސާސް
"އިހްތިސާސް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ވަކި މައްސަލައެއް ނުވަތަ ކަމެއް ބަލައި، ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގެ ބާރާއި ހައިސިއްޔަތު ލިބިގެންވުމަށެވެ. ނުވަތަ އެގޮތުން ލިބިގެންވާ ބާރަށް ނުވަތަ ހައިސިއްޔަތަށެވެ.
ބިން
"ބިން" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނެއް ތަރައްގީކުރުމުގެ ހުއްދަ ދޭއިރު އެ ޒޯނެއްގައި ހިމެނޭ ބިމަށާއި، އެ ޒޯނެއް ތަރައްގީކުރުމުގައި އެ ޒޯނެއްގެ ޑިވެލޮޕަރު އުފައްދާ ބިން ހިމެނޭގޮތުންނެވެ. އަދި، އެއިން ކޮންމެ ބާވަތެއްގެ ބިމަކާ ގުޅިފައިވާ ނުއުފުލޭ މުދަލާއި، ދާއިމަށް އެ ބިމެއްގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭގޮތަށް އެ ބިމެއްގައި ހަރުކޮށްފައިވާ އުފުލޭ މުދާ ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
ނެގެޓިވް ލިސްޓް
"ނެގެޓިވް ލިސްޓް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، ޒޯނެއްގައި އުފައްދާ މުދަލުގެ ތެރެއިން، ޑިއުޓީ ދެއްކުމަށްފަހުގައިވެސް، ޑޮމެސްޓިކް މާކެޓަށް ނުވިއްކޭނެ މުދަލަށެވެ. ނުވަތަ ޑޮމެސްޓިކް މާކެޓަށް ނުދެވޭނެ ހިދުމަތަށެވެ.