ގާނޫނީ ރަދީފު
"ގިންތިކުރުމާއި ދަރަޖަކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކޮންޓެންޓެއް ވަކި އުމުރުފުރައަކަށް ނުވަތަ ހިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތެއްގެ ވަކި ހާއްސަ ބަޔަކަށް އަމާޒުކުރުމަށެވެ.
"ގުނަވަނުގެ ބައެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނ،ީ ވަކި ގުނަވަނެއްގެ ޓިށޫއާއި ސެލް ހިމެނޭ އެ ގުނަވަނުގެ ބަޔަކަށެވެ.
"ގުނަވަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ހިތް، ފުއްޕާމޭ، ފުރަމޭ، ޕެންކްރިއޭސް، ކިޑްނީ، ގޮހޮރު ނުވަތަ އެ ނޫންވެސް ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުމުގެ ބޭނުމަށް ހުއްޓުމެއްނެތި ލޭ ހިނގަންޖެހޭ ގުނަވަންތަކަށެވެ.
ގުނަވަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނ،ީ އިންސާނެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ވަކި ހާއްސަ މަސައްކަތެއް އަދާކުރ،ާ އަދި ވަކި ހާއްސިއްޔަތުތަކެއް ލިބިފައިވ،ާ ސެލްއާއި ޓިށޫގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭގޮތުން އުފެދިފައިވާ ހަށިގަނޑުގެ ބަޔަށެވެ. އަދި މި ގާނޫނުގައި "ގުނަވަން" ބޭނުންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ކަނޑައެޅިގެން އެހެން މާނައެއް ދޭހަނުވާހާ ހިނދަކު، އެ ލަފްޒު ބޭނުންކޮށްފައި އެވަނީ "ގުނަވަނުގެ ބައެއް" ވެސް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ގުނަވަން ހަދިޔާކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނ،ީ ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުމުގެ ބޭނުމަށް އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުން ސިއްހަތު ރަނގަޅު ގުނަވަނެއް ނެގުމަށެވެ.
"ގުނަވަން ލިބިގަތުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނ،ީ ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުމަށްޓަކައި ގުނަވަން ހަދިޔާކުރާ ފަރާތުގެ ހަށިގަނޑުން ނަގާ ގުނަވަން، ގުނަވަން ލިބިގަންނަ ފަރާތުގެ ހަށިގަނޑުގައި ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުމަށެވެ.
"ގުނަވަން ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުން" ނުވަތަ "ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނ،ީ މެޑިކަލް ޕްރޮސީޖަރއެއްގެ ތެރެއިން، އިންސާނެއްގެ ހަށިގަނޑުން ފެއިލްވެފައިވާ ނުވަތަ ފެއިލްވަމުންދާ ގުނަވަނެއް ނުވަތަ ގުނަވަނުން ބައެއްގެ ބަދަލުގައި، އެހެން އިންސާނެއްގެ ސިއްހަތު ރަނގަޅު ގުނަވަނެއް ނުވަތަ ގުނަވަނުން ބައެއް، ފެއިލްވެފައިވާ ނުވަތަ ފެއިލްވަމުންދާ ގުނަވަން ނުވަތަ ގުނަވަނުން ބައެއް ނިސްބަތްވާ ހަށިގަނޑާ ގުޅުވުމަށެވެ.
"ގުރޫޕު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މިލްކުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލްގެ ސަބަބުން ގުޅުންހުރި އެންޓިޓީތަކެއްކަމުގައިވީތީ، ފައިނޭންށަލް ރިޕޯޓިންގގެ ބޭނުމަށް އެކައުންޓިންގގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ކޮންސޮލިޑޭޓްކޮށްފައިވާ މާލީ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ އެންޓިޓީތަކުގެ ގުރޫޕުތަކަށް، ނުވަތަ އެ އެންޓިޓީއެއްގެ އިކުއިޓީ އިންޓްރެސްޓް ޕަބްލިކް ސެކިއުރިޓީޒް އެކްސްޗޭންޖެއްގައި ގަނެވިއްކާނަމަ، އެކައުންޓިންގގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ކޮންސޮލިޑޭޓްކޮށްފައިވާ މާލީ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ އެންޓިޓީތަކުގެ ގުރޫޕުތަކަށެވެ.
"ގުރޫޕު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މިލްކުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލްގެ ސަބަބުން ގުޅުންހުރި އެންޓިޓީތަކެއްކަމުގައިވީތީ، ފައިނޭންށަލް ރިޕޯޓިންގގެ ބޭނުމަށް އެކައުންޓިންގގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ކޮންސޮލިޑޭޓްކޮށްފައިވާ މާލީ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ އެންޓިޓީތަކުގެ ގުރޫޕުތަކަށް، ނުވަތަ އެ އެންޓިޓީއެއްގެ އިކުއިޓީ އިންޓްރެސްޓް ޕަބްލިކް ސެކިއުރިޓީޒް އެކްސްޗޭންޖެއްގައި ގަނެވިއްކާނަމަ، އެކައުންޓިންގގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ކޮންސޮލިޑޭޓްކޮށްފައިވާ މާލީ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ އެންޓިޓީތަކުގެ ގުރޫޕުތަކަށެވެ.
"ގުރްއާން ކްލާސްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރުން ދަށުގެ ދަރިވަރުންނަށް ގުރްއާން ކިޔަވަން ދަސްކޮށްދޭ ކްލާސްތަކަށެވެ. އެގޮތުން، ކްލާހެއްކަމަށް ބެލޭނީ، އެއްފަހަރާ އެއްތަނެއްގައި 5 (ފަހެއް) ކުދީންނަށްވުރެ ގިނަ ކުދީންނަށް ކިޔަވައިދޭނަމައެވެ.
"ގުރްއާން ކްލާސްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރުން ދަށުގެ ދަރިވަރުންނަށް ގުރްއާން ކިޔަވަން ދަސްކޮށްދޭ ކްލާސްތަކަށެވެ. އެގޮތުން، ކްލާހެއްކަމަށް ބެލޭނީ އެއްފަހަރާ އެއްތަނެއްގައި 5 (ފަހެއް) ކުދިންނަށްވުރެ ގިނަ ކުދީންނަށް ކިޔަވައިދޭނަމައެވެ.
"ގުޅިފައިވާ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މީހެއްގެ ނުވަތަ ގާނޫނީ ށަހްސެއްގެ ފަރާތުން ކަންކަން ނިންމުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާކަމަށް ބެލެވޭ މީހުންނާއި ގާނޫނީ ށަހްސާއި، މީހަކު ނުވަތަ ގާނޫނީ ށަހްސަކު ކުރާ ކަމެއްގައި އެއްވެސް މަސްލަހަތެއް ސީދާ ނުވަތަ ނުސީދާ ގޮތުން ހިމެނޭ ފަރާތްތަކަށެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސެކިއުރިޓީސްއާބެހޭ ގާނޫނުގައި މިލަފްޒަށް ދީފައިވާ މާނަ ދޭހަވާގޮތަށެވެ.
"ގިންތިކުރުމާއި ދަރަޖަކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ކޮންޓެންޓެއް ވަކި އުމުރުފުރައަކަށް ނުވަތަ ހިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތެއްގެ ވަކި ހާއްސަ ބަޔަކަށް އަމާޒުކުރުމަށެވެ.
"ގުނަވަނުގެ ބައެއް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނ،ީ ވަކި ގުނަވަނެއްގެ ޓިށޫއާއި ސެލް ހިމެނޭ އެ ގުނަވަނުގެ ބަޔަކަށެވެ.
"ގުނަވަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، ހިތް، ފުއްޕާމޭ، ފުރަމޭ، ޕެންކްރިއޭސް، ކިޑްނީ، ގޮހޮރު ނުވަތަ އެ ނޫންވެސް ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުމުގެ ބޭނުމަށް ހުއްޓުމެއްނެތި ލޭ ހިނގަންޖެހޭ ގުނަވަންތަކަށެވެ.
ގުނަވަން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނ،ީ އިންސާނެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ވަކި ހާއްސަ މަސައްކަތެއް އަދާކުރ،ާ އަދި ވަކި ހާއްސިއްޔަތުތަކެއް ލިބިފައިވ،ާ ސެލްއާއި ޓިށޫގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭގޮތުން އުފެދިފައިވާ ހަށިގަނޑުގެ ބަޔަށެވެ. އަދި މި ގާނޫނުގައި "ގުނަވަން" ބޭނުންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ކަނޑައެޅިގެން އެހެން މާނައެއް ދޭހަނުވާހާ ހިނދަކު، އެ ލަފްޒު ބޭނުންކޮށްފައި އެވަނީ "ގުނަވަނުގެ ބައެއް" ވެސް ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.
"ގުނަވަން ހަދިޔާކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނ،ީ ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުމުގެ ބޭނުމަށް އެމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުން ސިއްހަތު ރަނގަޅު ގުނަވަނެއް ނެގުމަށެވެ.
"ގުނަވަން ލިބިގަތުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނ،ީ ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުމަށްޓަކައި ގުނަވަން ހަދިޔާކުރާ ފަރާތުގެ ހަށިގަނޑުން ނަގާ ގުނަވަން، ގުނަވަން ލިބިގަންނަ ފަރާތުގެ ހަށިގަނޑުގައި ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުމަށެވެ.
"ގުނަވަން ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުން" ނުވަތަ "ޓްރާންސްޕްލާންޓްކުރުން" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނ،ީ މެޑިކަލް ޕްރޮސީޖަރއެއްގެ ތެރެއިން، އިންސާނެއްގެ ހަށިގަނޑުން ފެއިލްވެފައިވާ ނުވަތަ ފެއިލްވަމުންދާ ގުނަވަނެއް ނުވަތަ ގުނަވަނުން ބައެއްގެ ބަދަލުގައި، އެހެން އިންސާނެއްގެ ސިއްހަތު ރަނގަޅު ގުނަވަނެއް ނުވަތަ ގުނަވަނުން ބައެއް، ފެއިލްވެފައިވާ ނުވަތަ ފެއިލްވަމުންދާ ގުނަވަން ނުވަތަ ގުނަވަނުން ބައެއް ނިސްބަތްވާ ހަށިގަނޑާ ގުޅުވުމަށެވެ.
"ގުރޫޕު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މިލްކުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލްގެ ސަބަބުން ގުޅުންހުރި އެންޓިޓީތަކެއްކަމުގައިވީތީ، ފައިނޭންށަލް ރިޕޯޓިންގގެ ބޭނުމަށް އެކައުންޓިންގގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ކޮންސޮލިޑޭޓްކޮށްފައިވާ މާލީ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ އެންޓިޓީތަކުގެ ގުރޫޕުތަކަށް، ނުވަތަ އެ އެންޓިޓީއެއްގެ އިކުއިޓީ އިންޓްރެސްޓް ޕަބްލިކް ސެކިއުރިޓީޒް އެކްސްޗޭންޖެއްގައި ގަނެވިއްކާނަމަ، އެކައުންޓިންގގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ކޮންސޮލިޑޭޓްކޮށްފައިވާ މާލީ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ އެންޓިޓީތަކުގެ ގުރޫޕުތަކަށެވެ.
"ގުރޫޕު" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، މިލްކުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލްގެ ސަބަބުން ގުޅުންހުރި އެންޓިޓީތަކެއްކަމުގައިވީތީ، ފައިނޭންށަލް ރިޕޯޓިންގގެ ބޭނުމަށް އެކައުންޓިންގގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ކޮންސޮލިޑޭޓްކޮށްފައިވާ މާލީ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ އެންޓިޓީތަކުގެ ގުރޫޕުތަކަށް، ނުވަތަ އެ އެންޓިޓީއެއްގެ އިކުއިޓީ އިންޓްރެސްޓް ޕަބްލިކް ސެކިއުރިޓީޒް އެކްސްޗޭންޖެއްގައި ގަނެވިއްކާނަމަ، އެކައުންޓިންގގެ ހަމަތަކާ އެއްގޮތަށް ކޮންސޮލިޑޭޓްކޮށްފައިވާ މާލީ ހިސާބުތައް ތައްޔާރުކުރަންޖެހޭ އެންޓިޓީތަކުގެ ގުރޫޕުތަކަށެވެ.
"ގުރްއާން ކްލާސްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރުން ދަށުގެ ދަރިވަރުންނަށް ގުރްއާން ކިޔަވަން ދަސްކޮށްދޭ ކްލާސްތަކަށެވެ. އެގޮތުން، ކްލާހެއްކަމަށް ބެލޭނީ، އެއްފަހަރާ އެއްތަނެއްގައި 5 (ފަހެއް) ކުދީންނަށްވުރެ ގިނަ ކުދީންނަށް ކިޔަވައިދޭނަމައެވެ.
"ގުރްއާން ކްލާސްތައް" ކަމަށް ބުނެފައި އެވަނީ، އުމުރުން 18 (އަށާރަ) އަހަރުން ދަށުގެ ދަރިވަރުންނަށް ގުރްއާން ކިޔަވަން ދަސްކޮށްދޭ ކްލާސްތަކަށެވެ. އެގޮތުން، ކްލާހެއްކަމަށް ބެލޭނީ އެއްފަހަރާ އެއްތަނެއްގައި 5 (ފަހެއް) ކުދިންނަށްވުރެ ގިނަ ކުދީންނަށް ކިޔަވައިދޭނަމައެވެ.
"ގުޅިފައިވާ ފަރާތް" ކަމަށް ބުނެފައިއެވަނީ، މީހެއްގެ ނުވަތަ ގާނޫނީ ށަހްސެއްގެ ފަރާތުން ކަންކަން ނިންމުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާކަމަށް ބެލެވޭ މީހުންނާއި ގާނޫނީ ށަހްސާއި، މީހަކު ނުވަތަ ގާނޫނީ ށަހްސަކު ކުރާ ކަމެއްގައި އެއްވެސް މަސްލަހަތެއް ސީދާ ނުވަތަ ނުސީދާ ގޮތުން ހިމެނޭ ފަރާތްތަކަށެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސެކިއުރިޓީސްއާބެހޭ ގާނޫނުގައި މިލަފްޒަށް ދީފައިވާ މާނަ ދޭހަވާގޮތަށެވެ.