މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަތަކުގައި އުޅަނދު ހިފެހެއްޓުމާއ،ި ހިފެހެއްޓޭ އުޅަނދުފަހަރާ މެދު ފުލުހުން އަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ގަވާއިދު

(މި ގަވާއިދަށް އަމަލުކުރަން ފެށީ 6 މާރިޗު 2026 ގައި)

 

1 ވަނަ މާއްދާ - ތައާރުފާއި ނަން

(ހ) މިއ،ީ ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ 2-153 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާއި، 3-153 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި، 5-153 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަށް ރިއާޔަތްކޮށް، 185 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ބާރު ލިބިގެން އެކުލަވައިލައިފައިވާ ގަވާއިދެކެވެ.

(ށ) މި ގަވާއިދަށް ކިޔާނީ، "މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަތަކުގައި އުޅަނދު ހިފެހެއްޓުމާއި، ހިފެހެއްޓޭ އުޅަނދުފަހަރާ މެދު ފުލުހުން އަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ގަވާއިދު" އެވެ.

 

2 ވަނަ މާއްދާ - މަގުސަދު

މި ގަވާއިދުގެ މަގުސަދަކީ، މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަތަކުގައި ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް އުޅަނދުފަހަރު ގެނައުމާއި، ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެވޭ އުޅަނދުފަހަރާ މެދު، އެ ހިދުމަތުން އަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް އެކަށައެޅުމެވެ.

 

3 ވަނަ މާއްދާ - ގަވާއިދު ހިނގާނެ ދާއިރާ

މި ގަވާއިދުގައި ބަޔާންވެގެންވާ އު ސޫލުތައް ހިނގާނީ، މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނުގެ ދަށުން ހުއްޓުވޭ ނުވަތަ ހިފެހެއްޓޭ އުޅަނދުތަކުގެ ތެރެއިން ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެވޭ އުޅަނދުތަކުގެ މައްޗަށެވެ.

 

4 ވަނަ މާއްދާ - ބާރުގެ ބޭނުންކުރުން

(ހ) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި އުޅަނދު ހުއްޓުވައި ބަލައިފާސްކުރުމުގައި އަމަލުކުރާނީ، ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ 151 ވަނަ މާއްދާއާއި، ގާނޫނު ނަންބަރު 2016-12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނު) ގެ 35 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގޮތުގެ މަތީންނެވެ.

(ށ) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހާއްސަ އިގްތިސާދީ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދާއި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުން ފެންނަ އުޅަނދަކާ މެދު، ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގައިވާ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ނަމަ، އެ އުޅަނދެއްގައި ނަގައިފައިވާ ދިދައާއި، އުޅަނދުގައި ފެންނަންހުރި އެހެނިހެން ނިށާންތަކުން އެ އުޅަނދު ނިސްބަތްވާ ގައުމު ދެނެގަންނަން މަސައްކަތްކުރަންވާނެއެވެ.

(ނ) އެ އުޅަނދެއްގައި ނަގައިފައިވާ ދިދައާއި، އުޅަނދުގައި ފެންނަންހުރި އެހެނިހެން ނިށާންތަކުން އެއީ ދިވެހިރާއްޖެ ނޫން އެހެން ގައުމަކަށް ނިސްބަތްވާ އުޅަނދެއްކަން (ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ އުޅަނދެއްކަން) ކަށަވަރުކުރެވިއްޖެ ނަމަ، އެ އުޅަނދަކަށް އެރުމުގެ ކުރިން އެ އުޅަނދެއް ނިސްބަތްވާ ގައުމުގެ ހުއްދަ ހޯދަންވާނެއެވެ. އަދި ބޭރުގެ އުޅަނދު ނިސްބަތްވާ ގައުމުގެ ހުއްދަ ލިބިގެން މެނުވީ އެ އުޅަނދަކަށް އަރައިގެން ނުވާނެއެވެ.

(ރ) ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހާއްސަ އިގްތިސާދީ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދާއި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި، ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ 151 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ބާރުގެ ބޭނުންކުރުމުގެ ކުރިން، ސަބް އިންސްޕެކްޓަރ އޮފް ޕޮލިސްގެ ރޭންކުން ފެށިގެން މަތީ ރޭންކެއްގެ އޮފިސަރެއްގެ ހުއްދަ ހޯދަންވާނެއެވެ. އަދި ހުއްދަ ނުހޯދޭ ހާލަތެއް ދިމާވެއްޖެ ނަމަ، ބާރުގެ ބޭނުންކުރުމަށްފަހު، ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް އެ ރޭންކުގެ އޮފިސަރަކަށް އެކަން އަންގަންވާނެއެވެ.

(ބ) މި މާއްދާގެ (ރ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތީން އަމަލުކުރާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ހުއްދަދޭ ފުލުހުންގެ އޮފިސަރުގެ ނަމާއި ސޮޔާއި، ހުއްދަ ދިން ތާރީހާއި ވަގުތު އެނގޭނެ ފަދައިން ލިޔުމުން ރިކޯޑުކުރަންވާނެއެވެ.

(ޅ) މި މާއްދާގެ (ބ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ލިޔުމުގައި، ބާރުގެ ބޭނުންކުރަން މެދުވެރިވި ހާލަތާއި، ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްފައިވާ މިންވަރާއި، އެކަމުގައި ށާމިލުވި މީހުންގެ ތަފުސީލާއި، އެކަމުން ނިކުތް ނަތީޖާ ލޮގުކުރަންވާނެއެވެ.

(ކ) މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބާރުތައް ބޭނުންކުރުމުގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ފުރިހަމަ ކުރަންވާނެއެވެ.

1. އުޅަނދަށް އެރުމުގެ އޮޕަރޭށަންތައް ހިންގަނީ ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތުގެ އިހްތިސާސްގައި ހިމެނޭ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދެއްގައިކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
2. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދީ ކަނޑާއި އަދި ގުޅިފައިވާ ކަނޑާއި ހާއް ސަ އިގްތިސާދީ ސަރަހައްދުން ބޭރުން ފެންނަ ބޭރުގެ އުޅަނދަށް އެރުމުގެ ކުރިން، އެ އުޅަނދެއް ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ގައުމުގެ ހުއްދަ ހޯދުން؛
3. ހިފެހެއްޓޭ އުޅަނދަށް އެރުމުގައި އެ އުޅަނދަކަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުން ވީހާވެސް ކުޑަކުރުން؛
4. އުޅަނދަށް އަރާ ޓީމު، އެކަށީގެންވާ ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި، އުޅަނދުގައި އެވަގުތު ތިބި މީހުންގެ ރައްކައުތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުން؛
5. ހިފެހެއްޓޭ އުޅަނދާ ކައިރިކުރުމަށްފަހު، އުޅަނދަށް އަރާ ޓީމުގެ ފަރާތުން، އުޅަނދުގެ މާސްޓަރާ މުވާސަލާތުކޮށް، އުޅަނދަށް އަރާ ސަބަބު ސާފުކޮށްދިނުން؛
6. ހިފެހެއްޓޭ އުޅަނދުގެ ފަޅުވެރިންގެ އެއްބާރުލުން ދިނުމަށް އިރުށާދު ދިނުން.

 

5 ވަނަ މާއްދާ - ވަގުތީގޮތުން އުޅަނދު ހިފެހެއްޓުން

(ހ) ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ 3-153 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ކޯޓު އަމުރަކާ ނުލައި ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދެވޭނީ، އެ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ށަރުތުތައް ފުރިހަމަވާ އުޅަނދުތަކެވެ.

(ށ) މި ގަވާއިދުގެ މި މާއްދާގެ ދަށުން ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެވޭ އުޅަނދުފަހަރާ ގުޅިގެން، އަންނަނިވި މައުލޫމާތު ލިޔުމުން ރިކޯޑުކޮށް، އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތް އެނގޭތާ 24 (ސައުވީސް) ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އެ ފަރާތަކާ ނުވަތަ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތްކުރާ ފަރާތާ ހަވާލުކުރަންވާނެއެވެ.

1. އުޅަނދުގެ ނަމާއި، ރަޖިސްޓްރޭށަން ނަންބަރާއި، ނިސްބަތްވާ ގައުމު؛
2. އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތުގެ މައުލޫމާތު؛
3. ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް؛
4. ލިބިފައިވާ ހެކި/ ގަރީނާގެ ހުލާސާ.

(ނ) ނިސްބަތްވާ ގައުމާއި، ވެރިފަރާތް ނޭނގޭ އުޅަނދުތަކާއި، މި މުއްދަތުގައި ވެރިފަރާތް ނުހޯދޭ އުޅަނދުތަކާ ގުޅިގެން، އެ އުޅަނދެއްގައި އެވަގުތު ހުރި އެންމެ އިސްފަރާތަކާ ލިޔުމުން ހަވާލުކުރަންވާނެއެވެ.

(ރ) މި ގަވާއިދުގެ މި މާއްދާގެ ދަށުން ވަގުތީގޮތުން ހިފެހެއްޓޭ އުޅަނދުތަކާ ގުޅިގެން، އެ އުޅަނދެއް 48 (ސާޅީސްއަށެއް) ގަޑިއިރަށް ވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ބާއްވަން ބޭނުންވާ ނަމަ، ކޮމިށަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ނުވަތަ އޭނާ ކަނޑައަޅާ، ޗީފް އިންސްޕެކްޓަރ އޮފް ޕޮލިސް ނުވަތަ އެޔަށް ވުރެ މަތީ ރޭންކެއްގެ ފުލުހުންގެ އޮފިސަރަކު ދޭ ހުއްދަޔާއެކު ކޯޓު އަމުރަށް އެދި ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

(ބ) މި ގަވާއިދުގެ މި މާއްދާގެ ދަށުން ފުލުހުން ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެވޭ އުޅަނދުފަހަރު ބަލަހައްޓާނީ ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތުންނެވެ.

(ޅ) މި ގަވާއިދުގެ މި މާއްދާގެ ދަށުން ފުލުހުން ބަލަހައްޓާ އުޅަނދާ ހަވާލުވާ ހިސާބުން ފެށިގެން އުޅަނދާ މެދު އަމަލުކުރެވޭ ގޮތް، ލިޔުމުން ރިކޯޑުކޮށް ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.

 

6 ވަނަ މާއްދާ - ދައުލަތަށް އުޅަނދު ނެގުމަށް ކޯޓުގައި އެދުން

(ހ) ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ 4-153 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، އުޅަނދެއް ދައުލަތަށް ނެގުމަށް ފުލުހުން ކޯޓަށް ހުށަހަޅާއިރު، މި ގަވާއިދުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މައުލޫމާތުގެ އިތުރަށް، އަންނަނިވި މައުލޫމާތު، ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ.

1. އަމުރު ނެރެވޭ ބޭނުން؛
2. އަމުރުގެ ދަށުން ދައުލަތަށް ނެގޭ އުޅަނދާބެހޭ މައުލޫމާތު؛
3. އަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތް؛
4. ދައުލަތަށް ނަގަން ބޭނުންވާ އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތް އެނގޭ ނަމަ، އެ ފަރާތުގެ މައުލޫމާތު؛ އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތް އެނގެން ނެތް ހާލަ ތެއްގައި، އެ އުޅަނދަކީ ވަކި މީހެއްގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ އުޅަނދެއް ނަމަ، އެ ފަރާތެއްގެ މައުލޫމާތު؛
5. އެ އުޅަނދެއް ދައުލަތަށް ނަގަން ބޭނުންވަނީ މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑައަޅައިފައިވާ ކޮން ކުށަކާ ގުޅިގެންކަން؛
6. އަމުރު ދެމިއޮންނާނެ މުއްދަތު؛
7. ދައުލަތަށް ނަގަން ބޭނުންވާ އުޅަނދަކީ، އެ އުޅަނދެއް ބޭނުންކޮށްގެން ކުށެއްގެ އަމަލު ހިންގަމުންދާ ނުވަތަ ކުށުގެ އަމަލެއް ހިންގަން އުޅޭ ނުވަތަ ކުށުގެ އަމަލެއް ހިންގި މީހާގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ އެއްޗެއް ކަމަށް ވާ ނަމަ، އެކަން؛
8. ދައުލަތަށް ނަގަން ބޭނުންވާ އުޅަނދު ދައުލަތަށް ނެގުމަށްފަހު އެ އުޅަނދާ ހަވާލުވާނެ އަދި އެ އުޅަނދު ބަލަހައްޓާނެ އިދާރ.ާ

(ށ) މި މާއްދާގެ ދަށުން ދައުލަތަށް ނެގޭ އުޅަނދަކީ ތިންވަނަ ފަރާތެއްގެ ހައްގެއް ހިމެނޭ އުޅަނދެއް ނަމަ، އެ ފަރާތެއްގެ ހައްގު ހިމާޔަތްކުރެވޭނެ ގޮތް، ފުލުހުން ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމުގައި ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.

 

7 ވަނަ މާއްދާ - ދައުލަތަށް ނަގާ އުޅަނދު ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު

(ހ) ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ 4-153 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދައުލަތަށް ނެގޭ އުޅަނދު ބަލަހައްޓާނީ ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތުންނެވެ. 

(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި އެހެން ބަޔާންކޮށްފައި އޮތް ނަމަވެސް، އެ އުޅަނދަކީ އެއްވެސް ސަބަބަކާ ހުރެ ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތަށް ބެލެހެއްޓިދާނެ އުޅަނދެއްކަމަށް ނުފެންނަ ހާލަތުގައި، އެ ސަބަބަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް، އެ އުޅަނދެއް ބަލަހައްޓާނީ،  ގާނޫނު ނަންބަރު 2006-03 (ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ގާނޫނު) އާއި، އެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދައިފައިވާ ގަވާއިދު ނަންބަރު 2023-158 (ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ގަވާއިދު) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތީން، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާބެހޭ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ހަވާލުކޮށްފައިވާ ވުޒާރާއިންނެވެ.

(ނ) މި މާއްދާގެ ދަށުން ބެލެހެއްޓުންތެރިކަން ބަދަލުކުރާ އުޅަނދުތަކުގެ މައުލޫމާތާއި ސަބަބު އެނގޭނޭހެން ލިޔުމުން ރިކޯޑުކޮށް، ދިވެހި ފުލުހުން ހިދުމަތުން ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ. އަދި އުޅަނދާ ހަވާލުވާ ހިސާބުން ފެށިގެން އުޅަނދާ މެދު އަމަލުކުރެވޭ ގޮތް، މާލިއްޔަތާބެހޭ ވުޒާރާއިން ލިޔުމުން ރިކޯޑުކޮށް ބަލަހައްޓަންވާނެއެވެ.

(ރ) ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ 153-4 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ދައުލަތަށް އުޅަނދެއް ނެގުމަށް ކޯޓުން ކުރާ އަމުރުގައި އެ އުޅަނދެއް ދައުލަތަށް ނެގޭނީ 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހަށް ވުރެ ކުރު މުއްދަތަކަށް ކަމަށް ކޯޓުން ނިންމާ އުޅަނދުތަކުގެ ބެލެހެއްޓުންތެރިކަން އެހެން އިދާރާއަކަށް ބަދަލުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.

(ބ) އުޅަނދު ދައުލަތަށް ނެގުމަށް ކޯޓުން ކުރާ އަމުރުގައި، ވަކި ގޮތަކަށް އަމަލުކުރުމަށް ނުވަތަ ބަލަހައްޓަންޖެހޭނީ ވަކި އިދާރާއަކުން ކަމަށް ކޯޓުން އަމުރުކޮށްފައިވާ ނަމަ، އެ އުޅަނދެއް ބަލަހައްޓާނީ އެ އިދާރާއަކުންނެވެ. އަދި އަމަލުކުރަންޖެހޭނީ ކޯޓު އަމުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަކަށެވެ. އެ ހާލަތުގައި މި މާއްދާގެ (ށ) އެ އުޅަނދެއްގެ މައްޗަށް ނުހިނގާނެއެވެ.

(ޅ) ދައުލަތަށް އުޅަނދު ނެގުމަށް ކޯޓުން ކުރާ އަމުރުގައި، އެ އުޅަނދެއް ހަވާލުކުރެވެނީ އަދި ބަލަހައްޓަން އަމުރުކޮށްފައިވަނީ ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތް ނޫން އެހެން އިދާރާއަކާ ކަމަށް ވާ ނަމަ، މި މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތީން އެ އިދާރާއަކާ ހަވާލުކުރަން ވާނެއެވެ.

 

8 ވަނަ މާއްދާ - ދައުލަތަށް ނެގޭ އުޅަނދުފަހަރާ މެދު އަމަލުކުރެވިދާނެ ގޮތްތައް

މި ގަވާއިދުގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ބެލެހެއްޓުންތެރިކަން ބަދަލުކުރެވޭ އުޅަނދުފަހަރާ މެދު އަންނަނިވި ގޮތްތަކުން ކުރެ ގޮތަކަށް އަމަލުކުރުމަށް ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާބެހޭ ވުޒާރާއަށް ނިންމިދާނެއެވެ. އަދި މި ގޮތަށް ނިންމުމަށްފަހު، އެ އުޅަނދަކާ މެދު އަމަލުކުރާނީ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާބެހޭ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ހަވާލުކޮށްފައިވާ ވުޒާރާއިން އެކަށައަޅާ އުސޫލާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީންނެވެ.

(ހ) އެ އުޅަނދެއް ވިއްކައިލުން.

(ށ) އެ އުޅަނދެއް ކުއްޔަށްދިނުން.

(ނ) އެ އުޅަނދެއް ދައުލަތުން ބޭނުންކުރުން.

(ރ) އުޅަނދު ނައްތައިލުން.

(ބ) އިންސްޓޯލްމަންޓަށް ފައިސާ ދައްކައި ނިމިފައިނުވާ އުޅަނދެއް ނަމަ، އިންސްޓޯލްމަންޓަށް ދިން ކުންފުންޏާ ދެމެދު އެއްބަސްވެވޭ ގޮތަކަށް އަމަލުކުރުން.

 

9 ވަނަ މާއްދާ - އުޅަނދާ މެދު އަމަލުކުރާނެ ގޮތެއް ނިންމުން

ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ ދަށުން ހިފަހައްޓައިފައިވާ އުޅަނދަކުން ކުރާނީ ކޮން ބޭނުންތަކެއްކަން ކަނޑައަޅާނީ، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާބެހޭ ވުޒާރާއިން އެކަށައަޅާ އުސޫލެއްގެ ދަށުން، އެ ވުޒާރާއިންނެވެ.

 

10 ވަނަ މާއްދާ - އުޅަނދާ މެދު ގޮތް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ މުއްދަތު

ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ ދަށުން ހިފަހައް ޓައިފައިވާ އުޅަނދު ބޭނުންކުރާނީ ކޮން ބޭނުމަކަށްކަން ކަނޑައަޅައިދިނުމަށް ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާބެހޭ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ހަވާލުކޮށްފައިވާ ވުޒާރާއަށް ހުށަހެޅޭތާ 10 (ދިހައެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ އުޅަނދަކާމެދު އަމަލުކުރާނެ ގޮތެއް އެ ވުޒާރާއިން ނިންމަންވާނެއެވެ.

 

11 ވަނަ މާއްދާ - ވެރިފަރާތުން ހަވާލުނުވާ އުޅަނދު

ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ ދަށުން ހިފެހެއްޓޭ އުޅަނދެއް އެ އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތާ ހަވާލުކުރުމަށް ޓަކައި، އެ އުޅަނދަކާ ހަވާލުވުމަށް ވެރިފަރާތަށް އަންގައި، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާބެހޭ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ހަވާލުކޮށްފައިވާ ވުޒާރާއިން އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅައި، އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ވެރިފަރާތުން ހަވާލުނުވެއްޖެ ނަމަ، އެ އުޅަނދެއް ނައްތައިލުމަށް ނުވަތަ ދައުލަތަށް ނެގުމަށް، މާލިއްޔަތާބެހޭ ވުޒާރާއަށް ނިންމިދާނެއެވެ.

 

12 ވަނަ މާއްދާ - އުޅަނދު ވިއްކުން

ދައުލަތަށް ނެގޭ އުޅަނދެއް އޭގެ އަސްލު އޮތް ގޮތުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތް ނަމަ، އަދި އެ އުޅަނދެއް ބެލެހެއްޓުމަށް ކުރަންޖެހޭ ހަރަދު އެ އުޅަނދެއްގެ އަގާ އެކަށީގެންނުވާ އުޅަނދެއް ނަމަ، އެ އުޅަނދެއް ނީލަންކިޔައި، ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރުމުގެ އިހުތިޔާރު ކޯޓު އަމުރުން ދީފައިވާ ހާލަތުގައި، އެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައި، ބަދަލުގައި ލިބޭ ފައިސާ ބަލަހައްޓާނީ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާބެހޭ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ހަވާލުކޮށްފައިވާ ވުޒާރާއިންނެވެ.

 

13 ވަނަ މާއްދާ - ވެރިފަރާތް ކަށަވަރުނުވާ އުޅަނދު

(ހ) ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ ދަށުން ހިފަހައްޓައިފައިވާ އުޅަނދެއްގެ މިލްކުވެރިކަމާމެދު ދައުވާކުރާ ފަރާތެއް ނެތް ނަމަ، އެ ފަދަ އުޅަނދެއް ލިސްޓުކޮށް، އޭގެ ވެރިފަރާތެއް ހުރިތޯ ބެލުމަށް އާންމުކޮށް އިއުލާނު ކުރަންވާނެވެ. މިގޮތުން އެ މައުލޫމާތު އާންމުކޮށް ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ށާއިއުކުރާ ތާރީހުން ފެށިގެން 60 (ފަސްދޮޅަސް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް ފަރާތަކުން އެ އުޅަނދެއް ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅައިފައިނުވާ ނަމަ، އެ އުޅަނދެއް ދައުލަތަށް ނެގޭނެއެވެ.

(ށ) މި މާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތީން ކުރާ އިއުލާނަކާ ގުޅިގެން އެ އިއުލާނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އުޅަނދު ހޯދުމަށް އެދި ހުށަހަޅާ ފަރާތުން، އެ ފަރާތަކީ އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތްކަން އެނގޭނެ ހެކި، ލިޔުމުން ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. އަދި ހެކި ވަޒަންކުރުމަށްފަހު އުޅަނދު ދޫކުރުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމާނީ، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތާބެހޭ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ހަވާލުކޮށްފައިވާ ވުޒާރާއިން ކަނޑައަޅާ އުސޫލާ އެއްގޮތަށެވެ.

 

14 ވަނަ މާއްދާ - އުޅަނދު އަނބުރާ ރައްދުކުރަންޖެހޭ ހާލަތުގައި އަމަލުކުރާނެ ގޮތް

(ހ) ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު) ގެ ދަށުން ހިފެހެއްޓޭ އުޅަނދަކީ ނުވަތަ ދައުލަތަށް ނެގި އުޅަނދަކީ ދައުލަތަށް ނެގޭނެ އުޅަނދެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅިއްޖެ ނަމަ، އެ އުޅަނދެއ،ް އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތަށް ރައްދުކުރަންވާނެއެވެ.

(ށ) މައްސަލައާ ގުޅިގެން ހިފަހައްޓައިފައިވާ އުޅަނދަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ނެތި ފަނާވެގެންދާ ފަދަ އުޅަނދެއް ކަމުގައި ވެފައި، ކޯޓު އަމުރުން ހުއްދަ ލިބިގެން، އެ އުޅަނދު ނީލަން ކިޔައި ފައިސާއަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ބާރު ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މި ހާލަތުގައި އުޅަނދު ވެރިފަރާތަށް އަނބުރާ ހަވާލުކުރަން ޖެހިއްޖެ ނަމަ ހަވާލުކުރާނީ، އުޅަނދު ނީލަން ކިޔައިގެން ލިބުނު ފައިސާއެވެ. ފައިސާ އަނބުރާ ހަވާލުކުރާއިރު، އުޅަނދު ނީލަން ކިޔުމަށާއި ބެލެހެއްޓުމަށް ހަރަދުވި ފައިސާ އުނިކުރުމަށްފަހު، އެކަން އެނގޭނެ ގޮތަށް ވެރިފަރާތާ ހަވާލުކުރަންވާނެއެވެ.

(ނ) ހިފަހައްޓައިފައިވާ އުޅަނދު އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ބަލަހައް ޓައިފައިވާކަން، އުޅަނދު ބެލެހެއްޓުމާ ގުޅޭގޮތުން ރިކޯޑުކޮށްފައިވާ ލިޔުންތަކުން އެނގެން އޮތް ނަމަ، އެ އުޅަނދަށް ލިބޭ އެއްވެސް ގެއްލުމަކަށް، އުޅަނދު ބަލަހައްޓާ ފަރާތުން ޒިންމާވާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. ނަމަވެސް، ގެއްލުން ލިބިފައިވަނީ އުޅަނދު ބެލެހެއްޓި ފަރާތުގެ އި ހުމާލުން ކަމަށް ވާ ނަމަ، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ދައުވާކުރުމުގެ ހައްގ،ު އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

 

15 ވަނަ މާއްދާ - ގަވާއިދަށް އަމަލުކުރަން ފެށުން

މި ގަވާއިދަށް އަމަލުކުރަން ފަށާނީ، ގާނޫނު ނަންބަރު 2025-28 (ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނަށް 3 ވަނަ އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ގާނޫނު) އަށް އަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީހުން ފެށިގެންނެވެ.

 

މައި ގާނޫނު

މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ގާނޫނު (ގާނޫނު ނަންބަރު 2011-17)